How Guanxi and Contract Gifts Work in China Quan hệ và quà biếu phát huy hiệu quả như thế nào ở Trung Quốc

How Guanxi and Contract Gifts Work in China	Quan hệ và quà biếu phát huy hiệu quả như thế nào ở Trung Quốc
WC	WC
I recently learned even more about China than I ever could have imagined. I caught a glimpse of even more of the true underbelly that many people never hear of, even if they have been on “business travel” to China.	Gần đây tôi học được nhiều điều về Trung Quốc hơn là tôi đã từng hình dung vào bất kỳ lúc nào khác trong quá khứ. Tôi thoáng thấy được nhiều hơn những câu chuyện có thật bị ẩn giấu mà nhiều người chưa bao giờ nghe nói đến, cho dù họ đã từng “đi công tác” tới Trung Quốc.
For some things in life, you have to assimilate – to live here to experience the dirty realities. The issue at hand is corruption.	Trong đời có một số chuyện mà bạn phải cố tiêu hóa – sống ở đây để trải nghiệm những thực tế bẩn thỉu. Vấn đề tôi đang nói tới là nạn tham nhũng.
Rather than beat the theme to death, in a subsequent article, I plan to merely share some of my own experiences and stories, to expose how business works in China – call it “The Reality of Business in China”.	Thay vì viết tới viết lui cùng chủ đề này trong một bài viết khác, ở đây tôi chỉ định chia sẻ một số chuyện mà bản thân tôi từng trải qua, để thấy việc làm ăn ở Trung Quốc diễn ra như thế nào – hãy gọi nó là “Sự thực về kinh doanh ở Trung Quốc”.
My First Experience With Chinese Corruption A friend needed to outsource a project and asked if I could help. For me, it was easy, as I knew of just the right person for the job. They had the experience, the ability and integrity.	Trải nghiệm đầu tiên với tham nhũng ở Trung Quốc Một người bạn tôi cần thuê người làm một dự án nọ, và hỏi tôi có giúp được không. Với tôi, việc ấy dễ, vì tôi biết chính xác người nào phù hợp cho công việc này. Người đó có kinh nghiệm, có năng lực và có sự liêm chính.
Based upon these things, I assumed it would be an easy task for the friend to contract this person. In China, however, such a task is not as easy as it may sound.	Căn cứ mấy tiêu chuẩn ấy, tôi mặc nhiên cho rằng bạn tôi sẽ dễ dàng thuê người nọ. Tuy nhiên ở Trung Quốc, việc này lại không dễ như ta tưởng.
The truth is that here, one has to analyze not only the obvious – the office politics – but also other unseen and unexpected factors.	Sự thực là ở đây, người ta phải phân tích không chỉ những yếu tố hiển nhiên – tình hình nội bộ công ty – mà còn phải phân tích cả các yếu tố không thấy được và không lường trước được.
When doing business in China, one of the most influential factors is guanxi – writ large “corruption”. Working in places like Mexico, Brazil and Paraguay has inculcated upon me the idea that business is about money, and often-times the law be damned.	Khi làm kinh doanh ở Trung Quốc, một trong các yếu tố có tác động lớn nhất là guanxi (quan hệ) – hàm nghĩa là “tham nhũng”. Công việc làm ăn của tôi tại những nước như Mexico, Brazil và Paraguay đã ghi sâu vào đầu tôi quan niệm rằng kinh doanh là tiền, và luật pháp thường bị chà đạp.
But nothing I’ve ever experienced could have prepared me for China.	Nhưng trong những điều tôi đã trải nghiệm, chẳng gì có thể chuẩn bị tinh thần cho tôi làm việc tại Trung Quốc.
China, a country where 8-14% of her GDP is impacted by corruption, redefines the word itself, at least to me. China is a country that is quite frankly bloated with corruption.	Trung Quốc, đất nước mà 8-14% GDP bị tham nhũng ngốn mất, đã định nghĩa lại khái niệm “tham nhũng”, ít nhất là với tôi. Trung Quốc là một nước phù thũng vì tham nhũng.
China is the world’s leading consumer of luxury goods, half of which wind up as “gifts” to corrupt officials. Fantastic as it may seem, business in china is not at all as it appears.	Trung Quốc là nhà tiêu thụ hàng xa xỉ nhiều nhất thế giới, một nửa số hàng đó trở thành “quà biếu” cho các quan chức tham ô. Thật kỳ lạ – như ta có thể thấy – kinh doanh ở Trung Quốc chẳng hề giống như cái vẻ bề ngoài của nó.
My First Experience With Chinese Corruption If you’ve followed my past articles in the Top Secret Writer’s China series, you’ve read all of the stories about corrupt officials and the high speed rail, the Olympics and the land grabs, and absent experience in China.	Trải nghiệm đầu tiên với tham nhũng Trung Quốc Nếu bạn đã đọc các bài viết cũ của tôi trong loạt bài về Trung Hoa trên Top Secret Writer, tức là bạn đã đọc tất cả những câu chuyện về quan chức tham nhũng và đường sắt cao tốc, về Thế vận hội (Olympics) và những vụ cưỡng chiếm đất đai, và những chuyện chúng ta chưa trải qua ở Trung Quốc.
These things all seem beyond belief. Sadly enough, these things are as commonplace as the sooty air we consume on a daily basis. The truth be told, China is a land of pandemic corruption.	Tất cả dường như không thể tin được. Thật đáng buồn là chúng lại phổ biến như thứ không khí đen bẩn mà chúng ta hít vào hàng ngày kia. Sự thật là, Trung Quốc là xứ sở của đại dịch tham nhũng.
As I’ve written previously, I had a firm approach me about assisting with finding a subcontractor for a project. After recommending a good American sub-contractor, I assumed the task was done.	Như tôi vừa viết ở trên, có một công ty nhờ tôi giúp họ tìm nhà thầu cho một dự án. Sau khi đề xuất họ sử dụng một nhà thầu tốt của Mỹ, tôi thản nhiên cho rằng việc thế là xong.
The “creds” of the subcontractor were impeccable, and I thought the task could proceed, but it was only the start. For in china, such a project means nothing less than a chance for a local person to leverage quanxi – or relationships – and earn a few bucks	“Độ tín nhiệm” của nhà thầu này không thể chê vào đâu được, và tôi tưởng công việc sẽ tiến triển, nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu. Bởi vì ở Trung Hoa, một dự án như thế chẳng có nghĩa gì ngoài việc nó là cơ hội cho một công dân sở tại nào đó nâng cấp quanxi – hay là quan hệ – của anh ta, và kiếm chác tí chút.
What this means is that once such a project is announced, a subsequent jockeying occurs to be the one that can recommend the “best” subcontractor. The ‘best’ subcontractor, however, may have little to do with the skill of the company, but instead more to do with how much “appreciation” they are willing to show their contact once the contract has been signed.	Điều đó có nghĩa là, một khi dự án được công bố, kẻ ăn đủ sau đó sẽ là kẻ nào có thể đề xuất nhà thầu phụ “tốt nhất”. Tuy nhiên, nhà thầu phụ “tốt nhất” rất có thể chẳng liên quan gì đến lĩnh vực chuyên môn của công ty, thay vì thế, liên quan nhiều hơn đến việc họ tỏ ra sẵn sàng “cảm tạ” đối tác đến mức nào, một khi ký được hợp đồng.
At the most fundamental level, this means that if a boss decides to use this subcontractor, then “How much of a kickback will he get from them? (1)”	Về căn bản, điều này cho thấy là nếu vị sếp nọ quyết định chọn nhà thầu kia, thì cái quan trọng là “sếp sẽ được lại quả bao nhiêu từ nhà thầu?”.
To those of us in the West who are beholden to the Foreign Corrupt Practices Act (FCPA), this is typically not even a business consideration – but I work in China.	Đối với người phương Tây chúng ta, những người bị giám sát chặt chẽ bởi Luật Chống tham nhũng ở nước ngoài (FCPA), đây đương nhiên không phải một thương vụ đáng xem xét – nhưng tôi lại đang làm việc ở Trung Quốc.
What I see as a way to offer value to the consumer, is seen here as a way to “monetize” a friendship or leverage a contact.	Cái mà tôi coi là hành động mang lại giá trị cho người tiêu dùng thì ở đây người ta xem là một cách để làm tiền – tận dụng quan hệ bạn bè hoặc một mối quan hệ nào đó.
One of the most shocking things one notices when doing business in China is the depth and extent of this sort of corruption and resulting bribes.	Một trong những điều gây sốc nhất mà người ta có thể nhận thấy khi làm kinh doanh ở Trung Quốc là quy mô và cường độ của tham ô, và do đó, của hối lộ, đút lót.
It is no stretch to say that in most business dealings here, bribes are the norm and not the exception. This truism is even more marked when dealing with the governmental officials – the communist party members.	Không quá khi nói rằng trong hầu hết các giao dịch kinh doanh ở đây, tham nhũng là chuyện bình thường chứ không phải ngoại lệ. Sự thật quá hiển nhiên này còn hiển nhiên hơn khi ta giao dịch với các quan chức chính phủ – các đảng viên cộng sản.
My First Experience With Chinese Corruption If you have never lived nor worked here, all of this may seem to defy logic, but this really is business in China.	Trải nghiệm đầu tiên với tham nhũng Trung Quốc Nếu bạn chưa từng sống, chưa từng làm việc ở Trung Quốc, thì tất cả những điều tôi nói có vẻ phi logic. Nhưng thật sự đó là kinh doanh ở Trung Quốc.
The project at hand was worth U$5,000. Not a substantial sum, but enough cash here to warrant a fair level of interest. In China, each opportunity to make a little extra cash can and will be exploited.	Dự án mà tôi đang nói đến trị giá 5.000 USD. Không đáng kể, nhưng lượng tiền mặt ở đây cũng đủ để thu hút một mức độ quan tâm và lợi ích nhất định. Ở Trung Quốc, bất kỳ cơ hội nào, dẫu chỉ để kiếm thêm chút ít tiền, cũng có thể và sẽ được khai thác.
The reason is that although the project has a $5000 price tag, not all of that money will go to the contractee, but more on this later.	Lý do là, mặc dù dự án có giá trị công bố là 5.000 USD, nhưng không phải toàn bộ số tiền đó sẽ vào túi bên trúng thầu, mà ta sẽ nói thêm về việc này sau.
After making a recommendation about the group I had in mind, the action began.	Sau khi tôi đưa ra đề xuất về nhóm thầu mà tôi đã nghĩ tới trong đầu, câu chuyện bắt đầu.
Out of nowhere, scads of employees knew “just the right company for the deal”. They assured my contact that the company they knew could do the job – and then some.	Chẳng biết căn cứ vào đâu, hàng loạt nhân viên của hãng bỗng dưng biết “công ty nào phù hợp yêu cầu”. Họ cam đoan với bạn tôi rằng công ty họ quen biết có thể làm tốt công việc.
After wining and dining the powers that be, the others found out that much to their chagrin, their contacts had not been chosen.	Sau khi có những người giành được hợp đồng, những người khác mới biết rằng thật đáng tiếc là mối quan hệ của họ không được lựa chọn.
When I inquired about what measures were taken to ensure that the most qualified would get the job, my contact chuckled. After doing some checking, he’d discerned that all of the others had put forth family members, or someone with whom they had deep guanxi or some relationship.	Khi tôi hỏi người ta đã dùng cách nào để bảo đảm rằng người có khả năng nhất đã được chọn, nhà thầu mà tôi quen cười khùng khục. Sau vài thao tác kiểm tra, anh ta thấy ngay rằng tất cả những người khác đều đã trưng ra đủ người thân, hoặc những người mà họ có quan hệ gần gũi, sâu sắc, hoặc quan hệ ở mức nào đó.
Far from being considered a conflict of interest, my friend told me that with the exception of my friend, “All others recommended for the job had little to no experience in the industry and task. Aside from this, many of them were family members.”	Ở đây cũng không thể gọi là xung đột lợi ích được. Nhà thầu bạn tôi bảo rằng, ngoại trừ anh ra, “tất cả những đơn vị khác được đề xuất làm công việc này đều rất ít kinh nghiệm hoặc chẳng có tí kinh nghiệm nào về ngành và về công việc họ sẽ phải làm. Ngoài ra, rất nhiều người trong số họ là họ hàng của nhau”.
My friend went on to say: “The way they do business in China and elsewhere is quite different. Sometimes people see this as an opportunity to help a friend, or maybe its just greed.”	Bạn tôi kể tiếp: “Cách người ta làm kinh doanh ở Trung Quốc khá là khác với các nước khác. Nhiều khi người ta coi đây là cơ hội để giúp bạn giúp bè, hoặc họ làm chỉ vì lòng tham”.
How “Gifts” Work in China My friend was addressing the core issue – that in China, the unwritten rule is that the person recommending the contractee must receive a ‘gift’ for recommending their services.	“Quà biếu” có tác dụng như thế nào ở Trung Quốc Bạn tôi đang đề cập tới vấn đề cốt lõi: đó là ở Trung Quốc, quy định bất thành văn là người nào giới thiệu nhà thầu phải được một món “quà” vì đã có công đề xuất dịch vụ của nhà thầu đó.
As an example: had I chosen to do so, which I did not, I could have demanded a 10-20% finders fee for recommending my friend for the job. In China, this sort of thing is common.	Ví dụ: Nếu tôi cũng làm thế (và tôi đã không làm), tôi có quyền đòi một khoản phí tìm thầu, khoản 10-20% trị giá hợp đồng, vì đã đề xuất bạn mình làm công việc này. Ở Trung Quốc, làm thế là bình thường.
This means that if person ‘X’ recommends person ‘B’ for a job, upon being paid for that job, person ‘B’ must pay a ‘finders fee’ of 10-20% to person ‘X’.	Vậy tức là nếu X đề xuất chọn B làm nhà thầu, thì ngay khi được trả tiền để thực hiện gói thầu, B sẽ phải trả một khoản “phí tìm thầu” 10-20% cho X.
In the example above, this means that a $5000 project can result in $500 to $1000 being paid to the person who recommended the subcontractor for the work.	Trong ví dụ trên đây, dự án 5.000 USD có thể đem lại từ 500 đến 1000 USD cho người giới thiệu nhà thầu cho dự án.
The finders fee, however, must still be divided. In the case above, person ‘X’ will get a sum, lets assume $1000. But from this amount person ‘X’ must share with the head of the project, as well as the big boss of the company. The ‘fee split’ is 30-30-40 – yes they even have a formula for this…	Tuy nhiên, khoản phí tìm thầu vẫn còn phải chia nữa. Trong trường hợp trên đây, X nhận tổng cộng, ta giả định là 1.000 USD. Từ khoản này, X sẽ phải chia chác với lãnh đạo dự án, cũng như cho sếp của công ty. Tỷ lệ chia là 30-30-40 – vâng, họ còn có cả công thức ăn chia…
What this means is that person ‘X’ who recommended the company will receive $300, as will the manager of the project. The big boss, however, will get $400.	Tức là X – người đề xuất công ty tham gia thầu – sẽ nhận 300 USD, giám đốc dự án cũng thế. Tuy nhiên, ông sếp của công ty thì hưởng 400 USD.
One can quickly see how massive bribes may be for large projects, such as the high speed railroad in which one man – Liu Zhijun – made over one billion RMB (2)(3).	Ta có thể thấy ngay những khoản hối lộ lớn thế nào đã được chi ra cho các dự án lớn, như là dự án đường sắt cao tốc, trong đó một cá nhân – Lưu Chí Quân (Liu Zhijun, bộ trưởng đường sắt Trung Quốc – ND) – đã kiếm hơn 1 tỷ nhân dân tệ.
One can also imagine the problem with such a system and its effect on quality, not to mention credibility. Sure, we have this thing back home, but not even a fraction of what is occurring in China.	Ta cũng có thể hình dung ra vấn đề của một hệ thống như thế và ảnh hưởng của vấn đề đó lên chất lượng sản phẩm, chưa nói tới độ tín nhiệm. Chắc chắn là ở nước ta cũng có những chuyện này, nhưng chưa bằng một phần nhỏ so với những gì đang xảy ra ở Trung Quốc.
The impact is that when a project is offered in China, one has to way many varied factors, and the subsequent solution can be far less than optimal. When the self interest of disparate groups that are “earning a buck” trump the intended goal of providing quality, nothing good can result.	Ảnh hưởng ở đây là, khi có một dự án được chào mời ở Trung Quốc, người ta phải cân nhắc nhiều yếu tố khác nhau, và giải pháp, do đó có thể rất xa mức tối ưu. Khi lợi ích tư của các nhóm “kiếm chác” đè lên trên mục tiêu chất lượng của dự án, thì chẳng thể có kết quả gì tốt đẹp.
Perhaps a story later this week will help drive home the reality of doing business here.	Có lẽ một bài viết khác trong tuần này sẽ làm tan vỡ thực tế kinh doanh ở Trung Quốc.
	Translated by Đỗ Quyên
WC is an American citizen living and working in China. He brings TSW readers a wealth of knowledge and experience in international affairs, culture and business. WC has 33 post(s) at Top Secret Writers	Tác giả: WC là công dân Mỹ hiện đang sống và làm việc ở Trung Quốc. Ông cung cấp cho độc giả trang Top Secret Writers (Những người viết về vấn đề tối mật) nhiều kiến thức và kinh nghiệm trong các vấn đề quốc tế, văn hóa và kinh doanh. Ông có 29 bài viết ở trang này.
http://www.topsecretwriters.com/2011/12/guanxi-contract-gifts-china/

Why Contract Gifts in China Do Not Work Tại sao các dự án thầu ở Trung Quốc không có hiệu quả?

Why Contract Gifts in China Do Not Work	Tại sao các dự án thầu ở Trung Quốc không có hiệu quả?
WC	WC
If you read my article earlier this week on the practice of Guanxi in China – then you know that I was left with a very bad taste in my mouth after personally experiencing the behavior.	Nếu bạn đã đọc bài báo hồi đầu tuần của tôi về sự vận hành của các mối quan hệ (guanxi) ở Trung Quốc – thì bạn hẳn biết rằng cá nhân tôi đã từng đắng họng sau một số trải nghiệm cá nhân về chuyện quan hệ này.
In this update, I would like to share a story about a bridge contract in China. It was a contract won by China Railway No. 9 Group…but what happened after the contract was won is something that most people outside of China would likely consider considerably unethical.	Trong bài hôm nay, tôi muốn chia sẻ một câu chuyện về một hợp đồng xây cầu ở Trung Quốc. Hợp đồng này đã về tay Tập đoàn Đường sắt số 9… nhưng điều xảy ra sau khi họ giành được hợp đồng là một điều mà nhiều người nước ngoài chắc chắn sẽ coi là vô đạo đức.
A few years ago, a bridge was needed Jilin, China. The cost of the project was 2.3 billion RMB, or nearly U$360 million. The bridge was lengthy at 74.1 km long, and was to be a crown project for the area. Bids were tendered, and a winner was announced. A bit later, construction began on this “bridge”.	Cách đây vài năm, tỉnh Cát Lâm ở Trung Quốc cần xây một cây cầu. Chi phí cho dự án là 2,3 tỷ nhân dân tệ, tức là gần 360 triệu USD. Cầu dài 74,1km, và sẽ là một dự án lớn của khu vực. Gói thầu được mở, và tên người thắng được công bố. Sau đó một lát, quá trình thi công bắt đầu trên “cây cầu” này.
Up to this point, this story sounds like business as usual, but remember that in China, not all is that it appears to be.	Cho đến tận lúc đó, câu chuyện có vẻ vẫn giống như kinh doanh bình thường. Nhưng xin bạn hãy nhớ là ở Trung Hoa, không phải mọi thứ đều trông thế nào thì sẽ là như thế.
The Bridge Construction Sub-Contractors	Nhà thầu phụ của công trình cầu
Upon winning the bid, China Railway No. 9 Group Company subsequently sub-contracted the work out to various other parties. Per Chinese law, China Railway No. 9 Group Company was responsible for following up with all of the work and the quality of the subcontractors, a thing that they may have forgotten to do.	Ngay khi thắng thầu, Tập đoàn Đường sắt số 9 của Trung Quốc lập tức chuyển công việc ra cho các bên khác. Theo luật Trung Quốc, công ty Đường sắt số 9 chịu trách nhiệm giám sát tất cả quá trình thi công cũng như chất lượng của nhà thầu phụ, một việc mà có lẽ họ đã quên làm.
As the story goes, one of the sub-contractors hired by No. 9 group was Jiangxi Changsha Construction. Unfortunately, the company was not the really “Jiangxi Changsha Construction”, but allegedly a group of “thieves” and con men. And it only gets worse.	Câu chuyện tiếp tục theo hướng, một trong các nhà thầu phụ mà công ty Đường sắt số 9 thuê là Công ty Xây dựng Jiangxi Changsha. Thật không may là hãng này không phải là “Công ty Xây dựng Jiangxi Changsha” thật, mà là một nhóm những tên ăn cắp ăn trộm và bịp bợm. Và nó chỉ tồi thêm mà thôi.
This group of con men allegedly subcontracted the work out to villagers and itinerant laborers with no bridge building experience. One of the leaders of the itinerant group was a man named Lu who was actually a cook by trade.	Nhóm lừa đảo này đã lại chuyển công việc cho những dân làng và người lao động vãng lai, không có chút kinh nghiệm nào về xây cầu. Một trong những người đứng đầu nhóm lao động vãng lai có tên là Lu, nghề chính của anh ta là nấu bếp.
Mr. Lu claimed that although he had no experience, it was not a problem because many sections of the bridge were made by groups of men such as himself. And further investigation bore out this news.	Ông Lu nói rằng mặc dù ông không có kinh nghiệm gì nhưng chuyện đó không thành vấn đề, vì nhiều phần của cây cầu được xây bởi những nhóm nhân công trình độ cũng hệt như ông. Điều tra đã cho thấy tin này là đúng.
According to the locals, they were even paid to fill the “supporting pillars’” with rocks and small stones before a wet sand mixture was applied. The sand and stones were utilized in lieu of concrete, a thing the chef either did not know how to properly use, or could not afford.	Người dân địa phương cho hay, họ thậm chí còn được thuê chèn đá và sỏi vào các “cột trụ”, sau đấy mới trát một hỗn hợp cát ẩm lên. Cát và đá được sử dụng thay cho bê tông. Ông đầu bếp kia không biết dùng bê tông như thế nào mà cũng không mua được bê tông.
Chuyện vỡ lở	The Story Breaks
The Beijing News broke the story and supposedly possesses video of excavators dumping rocks into pillars when the on-site inspectors were off duty. The villagers who saw and took part in the bridge building process stated that they would never ride on any train going over that bridge.	Tờ “Tin Bắc Kinh” (Bejing News) khui câu chuyện ra, nghe nói họ có video máy xúc nhét đá vào các cây cột mỗi khi vắng mặt thanh tra. Dân làng, những người chứng kiến và có tham gia quá trình thi công nói rằng họ không bao giờ dám ngồi trên tàu hỏa đi qua cây cầu đó.
Upon hearing of the mess, China Railway No.9 Group said that they may not have done the appropriate level of due diligence.	Nghe tin phản ánh về vụ việc, Tập đoàn Đường sắt số 9 nói rằng có thể họ đã chưa làm việc với trách nhiệm cao nhất.
They admitted that they did not even verify the qualifications of all the subcontractors, including the one which hired the chef.	Họ thừa nhận mình thậm chí còn chưa thẩm tra trình độ của tất cả các nhà thầu phụ, kể cả nhà thầu đã thuê ông đầu bếp nọ.
Their reason for not scrutinizing the group was that the group was highly recommended by a chief of the railway bureau.	Lý do khiến họ không giám sát kỹ cả nhóm là vì nhóm đó do một ông sếp to của cục đường sắt giới thiệu.
The enormity of this story is beyond belief, and shows the depth and breadth of corruption here.	Sự dã man trong câu chuyện này quả thật không thể tin nổi; nó cho thấy mức độ và quy mô tham nhũng ở nơi đây.
When project contractors are chosen based on how much one can skim off the top, the project is destined to flop or may even be fatal. When so many people have their hands out and so many more willing to fill it with coin, it’s little wonder the quality of Chinese projects is often suspect at best.	Khi các nhà thầu dự án được chọn lựa trên cơ sở người đó có thể hớt váng được bao nhiêu, thì dự án chắc chắn thất bại hoặc thậm chí có thể gây chết người. Khi có bao nhiêu người thò tay ra ngoài và còn nhiều người hơn thế sẵn sàng nhét tiền vào bàn tay thò ra ấy, thì thảo nào mà chất lượng của các dự án ở Trung Quốc lại thường bị nghi ngờ đến thế.
Why Bribery Pays in China Another way to look at it – just how much of all of the new investments that that the U.S. has paid out to China has deviated from the path of project into the hands of local corrupt officials?	Tại sao ở Trung Quốc, đút lót lại có lợi? Một cách khác để nhìn nhận sự việc này – là hãy xem bao nhiêu trong số tất cả các dự án đầu tư mới mà Mỹ rót vào Trung Quốc đã bị bóp méo đi so với mục đích ban đầu để rơi vào tay những quan chức sở tại tham nhũng?
I wonder how much of the $30 to $ 40 billion dollars that went into the Olympic projects actually made it to the intended project? In a country like China, no one really knows.	Tôi băn khoăn không biết có bao nhiêu trong số 30-40 tỷ USD rót vào các dự án liên quan đến Thế vận hội (Olympics) quả thật đã được dùng đúng mục đích? Ở một xứ sở như Trung Quốc, chẳng ai thật sự biết câu trả lời.
Perhaps what bribery means in China can best be summed up by the words of Qiu, a friend of mine who works with the Chinese government.	Có lẽ, để nói ở Trung Quốc, đút lót, hối lộ có ý nghĩa như thế nào, tốt nhất là nghe lời tóm tắt của Qiu, một người bạn tôi, cũng làm việc với chính quyền Trung Quốc.
Part of her responsibility is to investigate corruption throughout the countryside. When I asked her about corruption in China, she said, “You can consider this as chances or opportunities…”	Một phần công việc của cô là điều tra tham nhũng ở nông thôn. Khi tôi hỏi về tham nhũng ở Trung Quốc, cô đáp: “Anh có thể coi đó như là cơ hội, là dịp may…”.
Interestingly enough, before finishing this article, I was asked to recommend someone for another project.	Điều thú vị nữa là, trước khi tôi viết xong bài này, có người đề nghị tôi giới thiệu người làm cho một dự án khác.
I did as was asked, and recommended a Chinese company that I knew of. Within moments of appraising them of the new business, they quickly sent me a text stating that if they won the business, they would split the profits 50-50 with me. Such is business in China.	Tôi giới thiệu một công ty Trung Quốc tôi có quen. Trong lúc tôi đang tán tụng với họ về vụ kinh doanh mới này, họ mau chóng gửi ngay cho tôi một bức thư nói rằng nếu họ giành được thương vụ, họ sẽ chia lợi nhuận cho tôi theo tỷ lệ 50-50. Kinh doanh ở Trung Quốc là như thế đó
Tham khảo: (1) Đồ hối lộ có thể là bất cứ thứ gì, từ những món quà nhỏ tới nhà cửa, tiền học cho con cái quan chức. Tôi sẽ thảo luận cái này trong một bài viết khác. (2) Tạp chí Economist. (3) Thú vị là em trai của ông Liu đã nhận án treo cho tội ra lệnh sát hại người đã buộc tội ông ta tham nhũng.	References: (1) Bribes can be anything from small gifts to houses, or payment of tuition for the children of an official. In a subsequent article I will discuss these. (2) Economist (3) Interestingly enough Mr Liu’s younger brother received a suspended sentence for ordering the murder of a man who had accused him of being a corrupt official.
	Translated by Đỗ Quyên
http://www.topsecretwriters.com/2011/12/contract-gifts-in-china/

Open minds key to Sino-Vietnamese ties Nguyên tắc cơ bản rõ ràng cho quan hệ Việt-Trung

Open minds key to Sino-Vietnamese ties	Nguyên tắc cơ bản rõ ràng cho quan hệ Việt-Trung
Global Times | December 23, 2011
Chinese Vice President Xi Jinping ended his three-day visit to Vietnam on Wednesday. As the South China Sea issue has menaced the relationship between China and Vietnam, this visit is significant as it restores a sense of opportunity to bilateral relations.	Phó Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã kết thúc chuyến thăm Việt Nam ba ngày, vào ngày thứ Tư vừa qua. Khi vấn đề Nam Hải * vẫn còn đe dọa mối quan hệ giữa Trung Quốc và Việt Nam, chuyến công du này có tầm quan trọng trong việc khôi phục lại ý thức nắm bắt cơ hội cho quan hệ song phương.
Should the two countries attempt to resolve these problems with an open mind? Or should they let these issues undermine their mutual strategic support? China and Vietnam are facing a long-term test.	Hai nước sẽ nỗ lực giải quyết những vấn đề tồn tại trên tinh thần cởi mở? Hay sẽ để những vấn đề này hủy hoại sự hỗ trợ chiến lược lẫn nhau giữa hai nước? Trung Quốc và Việt Nam đang đối mặt với sự thử thách lâu dài.
The two obviously have differing strategic interests for their own development. But cooperation between them is more conducive to their respective strategic pursuit than arguing.	Hai quốc gia rõ ràng có những lợi ích chiến lược khác nhau, phục vụ cho sự phát triển của chính mình. Nhưng hợp tác giữa hai nước thì có lợi về mặt chiến lược cho từng nước hơn là tranh cãi.
What China and Vietnam need to do is let this principle dominate their relationship. Any disputes should be handled properly. Even if there is an obstacle, it should not evolve into a confrontation.	Những gì Trung Quốc và Việt Nam cần làm là để nguyên tắc này chi phối quan hệ hai nước. Bất cứ tranh chấp nào cũng nên được giải quyết một cách đúng đắn. Thậm chí nếu có trở ngại, cũng không nên phát triển thành đối đầu.
China has many strategic concerns that accompany its rise. It is not willing to come into confrontation with any country, including Vietnam.	Trung Quốc có nhiều mối quan tâm chiến lược gắn liền với sự phát triển của mình. Trung Quốc không muốn đối đầu với bất kỳ nước nào, kể cả Việt Nam.
It is unlikely that Vietnam sees China as its enemy over territory disputes. Top leaders from both countries visited each other when the South China Sea issue was becoming sensitive. It was a highlight in Asian diplomacy.	Khó có thể cho rằng Việt Nam xem Trung Quốc như kẻ thù trong tranh chấp lãnh thổ. Lãnh đạo cấp cao hai nước đã viếng thăm lẫn nhau từ khi vấn đề Nam Hải trở nên nhạy cảm, và cũng là chủ đề nổi bật trong diễn biến ngoại giao ở khu vực Châu Á.
Both sides need to make a contribution to promote mutual strategic trust. Against the backdrop of the US returning to Asia, Vietnam may be inclined to provide a convenient opportunity for external powers to intervene in South China Sea disputes. Such a move would naturally be perceived by Chinese public and media as an unfriendly move.	Hai bên cần góp sức thúc đẩy sự tin cậy chiến lược với nhau. Dựa vào tình hình Mỹ đang trở lại Châu Á, Việt Nam có thể có khuynh hướng tạo cơ hội thuận lợi cho các thế lực bên ngoài can thiệp vào những tranh chấp trên biển Nam Hải. Động thái như vậy sẽ làm dư luận và truyền thông Trung Quốc đương nhiên hiểu đó là hành động thù địch.
Vietnam should understand clearly that China has shown restraint when dealing with the South China Sea issue. This is because China values the peaceful environment around it, not because it has been compelled to do so by Vietnam.	Việt Nam nên hiểu rõ rằng Trung Quốc đã thể hiện sự kiềm chế khi giải quyết vấn đề Nam Hải. Đó là vì Trung Quốc coi trọng môi trường hòa bình xung quanh Nam Hải, chứ không phải Trung Quốc bị thúc ép phải làm vậy bởi Việt Nam.
China's diplomatic options for defending its South China Sea interests are restricted. It doesn't seek to threaten Vietnam's economic growth. Vietnam should follow the same principle given that the two countries share many growth opportunities.	Các lựa chọn ngoại giao nhằm bảo vệ lợi ích của Trung Quốc tại Nam Hải là có giới hạn. Trung Quốc không chủ trương đe dọa sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Việt Nam nên theo đuổi cùng một nguyên tắc này, theo đó hai nước cùng chia sẻ nhiều cơ hội phát triển.
Both China and Vietnam are socialist countries. They have both adopted similar reform and opening-up policies. China's rise will be beneficial for Vietnam. China would also like to see a developing and prosperous Vietnam.	Trung Quốc và Việt Nam cả hai đều là những nước xã hội chủ nghĩa. Cả hai đều thực hiện những cải cách và chính sách mở cửa giống nhau. Sự trỗi dậy của Trung Quốc sẽ có lợi cho Việt Nam. Trung Quốc cũng muốn nhìn thấy một Việt Nam phát triển và thịnh vượng.
Saying that the rise of China is a threat to Vietnam is completely illogical. Even if China is not as powerful as it should be, its national strength is still superior to that of Vietnam.	Hoàn toàn phi lý khi nói rằng sự vươn lên của Trung Quốc là nguy cơ đối với Việt Nam. Cho dù Trung Quốc không mạnh như mong muốn, thì sức mạnh dân tộc của Trung Quốc vẫn hơn hẳn Việt Nam.
The two countries should remain friendly. As the South China Sea issue is still very sensitive, they should take each other's public opinion into consideration or the losses may outweigh the gains. China and Vietnam should be committed to solving their problems peacefully. China should have more tolerance and Vietnam should have greater wisdom.	Hai nước nên duy trì quan hệ thân thiện. Vì vấn đề Nam Hải vẫn rất nhạy cảm, hai nước nên cân nhắc tác động dư luận lẫn nhau, nếu không thì thiệt hại, mất mát sẽ lớn hơn những lợi ích có được. Trung Quốc và Việt Nam cần cam kết giải quyết vấn đề một cách hòa bình. Trung Quốc nên khoan dung hơn và Việt Nam cần khôn ngoan nhiều hơn.
	Translated by Nguyễn Tâm
http://www.globaltimes.cn/NEWS/tabid/99/ID/689671/Open-minds-key-to-Sino-Vietnamese-ties.aspx

Whither North Korea? Bắc Triều Tiên sẽ đi về đâu?

Whither North Korea?	Bắc Triều Tiên sẽ đi về đâu?
Yoon Young-kwan	Yoon Young-kwan
SEOUL – According to North Korean state television, the heart attack that killed Kim Jong-il on December 17 was “due to severe mental and physical stress from overwork.” That report instantly raised a question in my mind: if we accept the regime’s diagnosis, why did Kim need to work so hard, despite his frail health? In some sense, his sudden death seems to symbolize the helplessness of a desperate leader confronting overwhelming challenges.	SEOUL – Theo truyền hình nhà nước Bắc Triều Tiên, cơn đau tim cướp đi sinh mạng của lãnh tụ Kim Jong-il hôm 17 tháng 12 là “vì sự căng thẳng khắc nghiệt về thể chất cũng như tinh thần do làm việc quá sức”. Bản tin này ngay lập tức gieo một câu hỏi trong đầu tôi: nếu chúng ta chấp nhận kết quả chẩn đoán của chế độ Bắc Triều Tiên, tại sao ông Kim cần phải làm việc hết sức, bất chấp sức khỏe yếu kém của mình? Trong ý nghĩa nào đó, cái chết bất ngờ của ông ta dường như tượng trưng cho sự cô quạnh của một nhà lãnh đạo tuyệt vọng khi đương đầu với vô vàn thách thức.
Seen in this light, the more important question is whether or not Kim’s inexperienced son, the twenty-something “Great Successor” Kim Jong-un, will be able to consolidate power and somehow steer the country out of its deep malaise. So far, the succession in Pyongyang seems to be proceeding in an orderly fashion. But, despite appearances, few totalitarian regimes, save those of Hitler, Stalin, and Mao, have ever maintained a monolithic inner circle of power. North Korea is unlikely to be an exception to this rule.	Với góc nhìn dưới sự soi sáng này, một câu hỏi quan trọng hơn: liệu người con trai thiếu kinh nghiệm của ông Kim, “Người thừa kế vĩ đại” mới hai mươi mấy tuổi đầu Kim Jong-un, sẽ có thể củng cố quyền lực, và bằng cách nào lèo lái một đất nước thoát ra khỏi tình cảnh khốn cùng hay không. Cho đến nay, quá trình kế vị ở Bình Nhưỡng có vẻ đang diễn tiến theo một khuôn mẫu trật tự. Nhưng, không kể hình thức bên ngoài, một vài chính thể độc tài, ngoại trừ chế độ Hitler, Stalin, và Mao, từ trước đến nay vẫn bám giữ thành trì quyền lực nội tộc muôn đời. Bắc Triều Tiên cũng không là ngoại lệ đối với quy luật này.
The legitimacy of Kim Jong-un’s claim to power is weak, despite his blood tie to his father and grandfather, the dynasty that has ruled North Korea since its inception. The “Great Successor” has had barely two years of on-the-job training, compared to the 14 years his father spent studying directly under Kim Il-sung. Of course, Kim Jong-il’s sister, Kim Kyung-hee, and his sister-in-law, Jang Seong-taek, will assume something of a regency role, acting both as patron to the Great Successor and as a force to mobilize the military to close ranks behind the Kim dynasty.	Tính chính đáng của việc Kim Jong-un lên nắm quyền là chưa vững chắc, bất chấp Kim Jong-un có cha và ông nội, từng đứng đầu triều đại cai trị liên tục Bắc Triều Tiên từ hồi lập quốc. “Người thừa kế vĩ đại” chỉ có hai năm thực tập trên chính trường, so với 14 năm mà người cha [Kim Jong-il] đã trải qua thời gian tôi luyện dưới sự dìu dắt trực tiếp của người ông Kim Nhật Thành. Tất nhiên, người em gái của Kim Jong-il, Kim Kyung-hee cùng người em rể, Jang Seong-taek, sẽ đảm đương vai trò nhiếp chính, cả hai sẽ đóng vai đỡ đầu cho “Người thừa kế vĩ đại”, dùng uy quyền tập hợp, huy động quân đội đứng vào hàng ngũ thân cận để phò tá “vương triều” nhà Kim.
But it is not clear how faithfully, and for how long, Kim Kyung-hee and Jang will remain supportive of Kim Jong-un. They might even try to supplant Kim by claiming power for themselves.	Nhưng không rõ bà Kim Kyung-hee và ông Jang sẽ trung thành, ủng hộ Kim Jong-un đến mức nào, và được bao lâu. Thậm chí, họ có thể cố gắng thay thế Kim Jong-un bằng cách giành quyền lực về phần mình.
Another challenge may come from the country’s senior leaders, especially among the military. Will they remain faithful to Kim, who is 40-50 years their junior?	Một thách thức khác có thể đến từ giới lãnh đạo cấp cao của Bắc Triều Tiên, đặc biệt trong giới quân đội. Ai vẫn còn trung thành với Kim Jong-un, người nhỏ hơn họ đến 40-50 tuổi?
It is known that some senior military officers were quietly critical of Kim Jong-il’s failure in managing the country’s relationship with the United States and Japan. Their expectation might have been that North Korea could improve relations with the US while retaining its nuclear weapons, in exchange for not developing long-range missiles. After all, if Pakistan did it, why not North Korea?	Tin cho hay, một số sĩ quan quân đội cao cấp âm thầm chỉ trích sự thất bại của Kim Jong-il trong việc giải quyết mối quan hệ giữa Bắc Triều Tiên với Mỹ, Nhật. Họ muốn Bắc Triều Tiên có thể cải thiện quan hệ với Mỹ trong khi vẫn duy trì vũ khí hạt nhân, để đổi lấy việc không phát triển tên lửa tầm xa. Xét cho cùng, nếu Pakistan làm được, vì sao Bắc Triều Tiên lại không thể?
Had that happened, economic assistance from the US and Japan would have flowed into North Korea, enabling the regime to manage the country’s moribund economy much better without initiating reforms, which the military appears to regard as dangerous. Instead, with the economy, particularly food production, continuing to falter, perhaps one-third of the country is living at or below starvation levels. Will Kim Jong-un leader be able to do better?	Nếu điều đó xảy ra, các khoản trợ giúp kinh tế từ Mỹ và Nhật sẽ tuôn chảy vào Bắc Triều Tiên, giúp chế độ này có thể quản lý nền kinh tế đang kiệt quệ tốt hơn mà không cần phải tiến hành cải cách, điều mà giới quân sự hình như xem đó là điều nguy hiểm. Thay vào đó, với nền kinh tế, đặc biệt trong sản xuất lương thực, tiếp tục trong tình trạng kém hiệu quả, có lẽ tới một phần ba đất nước đang sống ở mức thiếu đói, hoặc có thể tệ hơn. Liệu nhà lãnh đạo Kim Jong-un có thể làm tốt hơn?
In the early stages of this precarious succession, China has behaved as expected, trying to prop up the regime in order to ensure stability in its nuclear-armed neighbor. China’s foreign ministry sent a strong message of support for Kim Jong-un, and encouraged North Koreans to unite under the new leader.	Trong giai đoạn đầu của quá trình kế vị đầy bấp bênh này, Trung Quốc, như mong đợi, đã ra sức yểm trợ cho chế độ Bắc Triều Tiên nhằm đảm bảo ổn định tình hình của quốc gia láng giềng có trang bị vũ khí hạt nhân này. Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã gửi một thông điệp mạnh mẽ bày tỏ sự ủng hộ đối với Kim Jong-un, và cổ vũ nhân dân Bắc Triều Tiên đoàn kết, thống nhất dưới sự lãnh đạo của vị lãnh tụ mới.
But the key external factor in ensuring a peaceful succession will be the policies of South Korea and the US, which must decide whether they can work with the North in the post-Kim Jong-il era. Will they wait to see what happens to the new leader, and thus continue their policy of “strategic patience,” which focuses mainly on denuclearization, and not move on to other areas until the North moves first? In that case, North Korea will gradually become more unstable, despite China’s support, as economic collapse undermines its quasi-legitimate leadership.	Nhưng yếu tố chính từ bên ngoài nhằm đảm bảo sự chuyển giao lãnh đạo một cách hòa bình sẽ là chính sách của Hàn Quốc và Mỹ, những quốc gia phải quyết định liệu họ có thể làm việc với miền Bắc dưới thời hậu Kim Jong-il hay không. Họ sẽ chờ xem những gì xảy ra cho vị tân lãnh đạo, và vì thế tiếp tục chính sách “kiên nhẫn chiến lược”, tập trung chủ yếu vào giải trừ vũ khí hạt nhân, không đá động gì đến những lĩnh vực khác cho đến khi nào miền Bắc có động thái trước. Trong trường hợp đó, Bắc Triều Tiên sẽ dần dần trở nên mất ổn định, mặc dù có sự hỗ trợ của Trung Quốc, vì kinh tế suy sụp sẽ làm xói mòn sự lãnh đạo gần như chính thống của Bắc Triều Tiên.
Or will South Korea and the US try to take advantage of Kim Jong-il’s passing with new policy initiatives? If they can develop a two-track policy framework aimed at facilitating economic reform inside North Korea while continuing international pressure for denuclearization, constructive engagement may be possible.	Hay Hàn Quốc và Mỹ sẽ tận dụng thời cơ Kim Jong-il qua đời để đưa ra sáng kiến, chính sách mới? Nếu họ có thể triển khai một khung chính sách hai mặt nhằm mục đích tạo điều kiện cho công cuộc cải cách kinh tế diễn ra bên trong Bắc Triều Tiên, trong khi vẫn tiếp tục duy trì áp lực quốc tế nhằm giải trừ vũ khí hạt nhân, lúc đó sự can dự mang tính xây dựng mới có thể khả thi.
Alas, next year is an election year in South Korea and the US. In the feverish atmosphere of political high season, it will not be easy for incumbent administrations to pursue bold but risky policies. This is the agony of democracy, and it is why the next year may prove to be the most unstable, and even dangerous, period in decades for the Korean peninsula and the region.	Hỡi ôi, năm tới là năm bầu cử tại Hàn Quốc và Mỹ. Trong bầu không khí nóng bỏng của mùa chính trị cao điểm, các chính phủ đương nhiệm sẽ không dễ dàng theo đuổi những chính sách táo bạo nhưng đầy rủi ro. Đây là giai đoạn khó khăn nhất của nền dân chủ, và đó là lý do năm tới có thể là giai đoạn kém ổn định nhất, thậm chí nguy hiểm trong hàng thập niên qua đối với bán đảo Triều Tiên và khu vực.
What happens if things go the wrong way? What if, for example, Kim Jong-un fails to consolidate power, perceives the domestic political situation as worsening, owing to elite power struggles or popular discontent, and deems the external environment, especially South Korea and the US ever more hostile? In that case, Kim III may grasp at provocation in one form or another, as his father did with intermittent attacks on South Korea in recent years.	Điều gì xảy đến nếu sự việc không đi theo đúng hướng? Chẳng hạn, nếu Kim Jong-un không củng cố được quyền lực, nhận thấy tình hình chính trị trong nước ngày càng tồi tệ hơn do đấu tranh quyền lực ở cấp chóp bu, hoặc do sự bất mãn trong dân chúng, và thấy rằng môi trường bên ngoài, đặc biệt là Hàn Quốc và Mỹ có thái độ thù địch hơn? Trong trường hợp đó, Kim III có thể chộp lấy cơ hội khiêu khích dưới một hình thức nào đó, như người cha đã từng làm bằng những vụ tấn công rời rạc nhắm vào Hàn Quốc trong những năm gần đây.
If things do worsen even more, the world, like it or not, must be prepared to manage – and even confront – a scenario in which the Kim dynasty, and with it the North Korean state, collapses. Unfortunately, considering the current state of ill-preparedness in terms of international coordination, there will be confusion, misunderstanding, and overreaction among South Korea, the US, and China to other actors’ behavior. So it is past time for all three powers, together with Japan and Russia, to start talking and planning ahead, jointly. A chaotic, imploding North Korea is in no one’s interest.	Nếu mọi việc trở nên tồi tệ hơn nữa, thế giới, dù có thích Bắc Triều Tiên hay không, cũng phải được chuẩn bị để giải quyết – thậm chí đối đầu – một kịch bản trong đó triều đại Kim, gắn liền với nó là nhà nước Bắc Triều Tiên, đi đến “sụp đổ”. Đáng tiếc, khi nhìn lại tình trạng thiếu chuẩn bị hiện nay về phương diện điều phối các nỗ lực quốc tế, chúng ta sẽ thấy có sự bối rối, hiểu nhầm và phản ứng thái quá giữa Hàn Quốc, Mỹ và Trung Quốc đối với hành động của một số “diễn viên”. Do vậy, đây là lúc cả ba cường quốc [Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc], cùng với Nhật và Nga trở lại như thời gian trước đây, tức là bắt đầu tiến hành đàm phán [sáu bên], và cùng nhau lên kế hoạch xa hơn. Một Bắc Triều Tiên hỗn loạn và suy sụp sẽ không có lợi cho bất cứ ai.
	Translated by Nguyễn Tâm
Yoon Young-kwan, South Korea's foreign minister in 2003-2004, is currently Professor of International Relations at Seoul National University.	Tác giả: Yoon Young-kwan, cựu Ngoại trưởng Hàn Quốc giai đoạn 2003-2004, hiện là Giáo sư về Quan hệ Quốc tế tại Đại học Quốc gia Seoul.
http://www.project-syndicate.org/commentary/yoon7/English