CÁC PHƯƠNG THỨC NGỮ PHÁP TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT

CÁC PHƯƠNG THỨC NGỮ PHÁP TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT

by hanh hien

Các ý nghĩa ngữ pháp của từ, tổ hợp từ hay câu được thể hiện bằng những hình thức nhất định. Trong khi nghiên cứu các ngôn ngữ khác nhau trên thế giới các nhà ngôn ngữ học đã khái quát các hình thức đó lại thành những phương thức chính gọi là phương thức biểu thị ý nghĩa ngữ pháp hay ngắn gọn hơn là phương thức ngữ pháp. Các phương thức ngữ pháp chủ yếu được tìm thấy ở phần lớn các loại hình ngôn ngữ khác nhau bao gồm: phương thức phụ tố, phương thức biến dạng chính tố, phương thức thay từ căn, phương thức trọng âm, phương thức lặp, phương thức hư từ, phương thức trật tự từ, phương thức ngữ điệu

Bài viết này khảo sát biểu thị cụ thể của các phương thức này trong tiếng Anh và trong tiếng Việt.

1. Phương thức phụ tố: (affixation)

Phương thức phụ tố được sử dụng phổ biến trong các ngôn ngữ có biến hình như tiếng Nga, Anh, Pháp. Phương thức này chủ yếu dung để cấu tạo từ mới hay dạng thức mới của từ (từ loại). Yếu tố chính mang ý nghĩa cơ bản của từ được gọi là căn tố (root - từ căn, gốc từ). Những phụ tố được thêm vào trước căn tố được gọi là tiền tố (prefix) và phương thức tương ứng được gọi là thêm tiền tố (prefixation). Các yếu tố thêm vào sau gốc từ được gọi là hậu tố (suffix), và phương thức tương ứng được gọi là thểm hậu tố (suffixation). Các hậu tố thường làm thay đổi từ loại của từ.

Ví dụ trong tiếng Anh: Từ căn tố NATION (nghĩa là quốc gia) thêm vào hậu tố -AL ta có tính từ NATIONAL (thuộc về quốc gia), thêm hậu tố -IST vào sau tính từ này ta có danh từ NATIONALIST (người theo chủ nghĩa quốc gia). Thêm hậu tố -ISM vào sau tính từ ta có danh từ NATIONALISM (chủ nghĩa quốc gia). Từ các từ vừa được cấu tạo thêm tiền tố INTER- ta có các từ tương ứng là INTERNATIONAL (thuộc quốc tế), INTERNATIONALIST (người theo chủ nghĩa quốc tế) và INTERNATIONALISM (chủ nghĩa quốc tế).

Bảng sau đây mô tả các tiền tố và hậu tố thường gặp trong tiếng Anh.

1.1. Tiền tố tiếng Anh (nguồn http://en.wikipedia.org/wiki/English_prefixes)

(Phần nghĩa của từ được bổ sung bởi người viết.)

Prefix	Meaning	Example	Nghĩa tiếng Việt
a-/an-	lacking in, lack of	asexual, anemic	vô tính, thiếu máu
a-	verb > predicative adjective with progressive aspect	afloat, atremble	nổi, run rẩy
anti-	against	anti-war, antivirus, anti-human	chống chiến tranh, chống virus, chống loài người
arch-	supreme, highest, worst	arch-rival, archangel	đối thủ lớn, tổng lãnh thiên thần
be-	equipped with, covered with, beset with (pejorative or facetious)	bedeviled, becalm, bedazzle, bewitch	làm bối rối, liên từ, làm say mê
co-	joint, with, accompanying	co-worker, cooperation	đồng nghiệp, hợp tác
counter-	against, in opposition to	counteract, counterpart	chống lại, đối tác
de-	reverse action, get rid of	de-emphasise	nhấn mạnh
dis-	not, opposite of	disloyal, disagree	không trung thành, không đồng ý
dis-	reverse action, get rid of	disconnect, disinformation	ngắt kết nối, thông tin sai
en-/em-	to make into, to put into, to get into	enmesh, empower	Khía vào, trao quyền cho
ex-	former	ex-husband, ex-boss, ex-colleague	chồng cũ, ông chủ cũ, cựu đồng nghiệp
fore-	before	forearm, forerunner	cẳng tay, tiền bối
in-/il-/im-/ir-	not, opposite of	inexact, irregular	không chính xác, không thường xuyên
inter-	between, among	interstate, interact	giữa các bang, tương tác
mal-	bad(ly)	malnourish	suy dinh dưỡng
mid-	middle	midlife	tuổi trung niên
mini-	small	minimarket, mini-room	chợ nhỏ, phòng nhỏ
mis-	wrong, astray	misinformation, misguide	thông tin sai lạc, hướng dẫn sai
out-	better, faster, longer, beyond	outreach, outcome	vượt xa, kết quả
over-	too much	overreact, overact	phản ứng thái quá, hành động quá trớn
pan-	all, worldwide	pan-African	Liên, xuyên Châu Phi
post-	after	post-election, post-graduation	sau bầu cử, sau tốt nghiệp
pre-	before	pre-election, pre-enter	trước cuộc bầu cử, tiền nhập
pro-	for, on the side of	pro-life	yêu cuộc sống
re-	again, back	rerun	chạy trở lại
self-	self	self-sufficient	tự cung tự cấp
step-	family relation by remarriage	stepbrother	anh em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha
trans-	across, from one place to another	transatlantic	xuyên ĐạiTây Dương
twi-	two	twibill, twilight	Rìu hai lưỡi, chạn vạng, tranh tối tranh sáng
ultra-	beyond, extremely	ultraviolet,	tử ngoại
un-	not, opposite of	unnecessary, unequal	không cần thiết, bất bình đẳng
un-	reverse action, deprive of, release from	undo, untie	làm ngược lại, cởi trói
under-	below, beneath, lower in grade/dignity, lesser, insufficient	underachieve, underground, underpass	có thành tích kém, dưới đất, ngầm, đường chui
up-		upgrade	nâng cấp
vice-	deputy	vice-president, vice-principal	phó thổng thống, hiệu phó
with-	against	withstand	chịu đựng

2. Hậu tố tiếng Anh

Hậu tố tiếng Anh gồm hai loại:

2.1. Các hậu tố làm thay đổi dạng thức từ (word form) nhưng không là thay đổi từ loại, ví dụ số ít hay số nhiều của danh từ: a book ð books. Các hậu tố này còn gọi là biến tố (inflect). Trong tiếng Anh hiện nay chỉ tồn tại 5 biến tố: -s (es), -er, -est, -ing và -ed.

- Biến tố -s (es) dùng cấu tạo danh từ số nhiều (car ð cars), động từ thì hiện tại đơn ngôi 3 số ít (play ð plays, go ð goes), và dạng sở hữu cách của danh từ

- Biến tố -er dùng cấu tạo dạng so sánh hơn của tính từ (comparative degree): nice ð nicer.

- Biến tố -est dùng cấu tạo dạng so sánh nhất của tính từ (superlative degree): nice ð nicest.

- Biến tố -ing dùng cấu tạo dạng hiện tại phân từ (present participle) (work – I’m working), danh động từ (gerund) (my working)

- Biến tố -ed dùng cấu tạo dạng thức thì quá khứ đơn của động từ (play - she played), quá khứ phân từ (past participle) (She has played.)

2.2. Các hậu tố làm thay đổi từ loại (part of speech), ví dụ như hậu tố cấu tạo nên danh từ (-er,

-or), động từ (-ize, -ate), tính từ (-y, -ous, -al) trạng từ (-ly, ise)

Bảng sau đây mô tả các hậu tố thông dụng trong tiếng Anh

Nguồn: http://www.paulnoll.com/Books/Clear-English/English-suffixes-1.html

(Phần nghĩa của từ được bổ sung bởi người viết.)

Suffix	Used to form	Meaning	Examples	Nghĩa tiếng Việt
-able, -ible	adj	capable of, worthy	agreeable, comfortable, credible	dễ chịu, thoải mái, đáng tin cậy
-acy, -isy	n	quality	hypocrisy, piracy	đạo đức giả, vi phạm bản quyền
-age	n	act of or state of	salvage, bondage	cứu hộ, cảnh nô lệ tù tội
-al, -eal, -ial	adj, n	on account of related to, action of	judicial, official arrival, refusal	tư pháp, chính thức đến, từ chối
-ance, -ence	n	act or fact of doing state of	violence, dependence allowance, insurance	bạo lực, phụ thuộc phụ cấp, bảo hiểm
-ant	adj, n	quality of one who	defiant, expectant, reliant occupant, accountant	thách thức, có thai, phụ thuộc người ở, kế toán
-dom	n	state, condition of	wisdom, kingdom, martyrdom	khôn ngoan, vương quốc, tử đạo
-ed	adj	past	jumped, baked	nhảy, nướng
-en	v	made of, to make	woolen, wooden, darken	len, gỗ, tối
-ent	adj, n	having the quality of	different, dependent, innocent	khác nhau, phụ thuộc, vô tội
-er	n	degree of comparison	harder, newer, older	khó khăn hơn, mới hơn, lớn hơn
-er, -or	n	agent, one who	author, baker, winner	tác giả, thợ làm bánh, người chiến thắng
-ery	adj, n	a place to practice of condition of	nunnery, cannery surgery bravery, drudgery	Ni viện, nhà máy đồ hộp, phẫu thuật, dũng cảm, công việc khó khăn
-est	adj, comparative	highest of comparison	cleanest, hardest, softest	sạch, khó khăn nhất, mềm nhất
-eur, -er, -or	n	one who	dictator, chauffeur, worker	độc tài, tài xế, nhân viên
-ful	adj	of	graceful, restful, faithful	duyên dáng, yên tĩnh, trung thành
-hood	n	state of being	boyhood, knighthood, womanhood	thời niên thiếu, tước hiệp sĩ, phái nữ
-ible, -ile, -il	adj	capable of being	digestible, responsible, docile, civil	tiêu hóa, có trách nhiệm, ngoan ngoãn, dân sự
-ic	adj	like, made of	metallic, toxic, poetic	kim loại, độc hại, thơ mộng
-ier, -ior	n	one who	carrier, warrior	vận chuyển, chiến binh
-ify	v	to make	magnify, beautify, falsify	phóng đại, đẹp, làm sai lệch
-ing	gerund, present participle	action of	running, wishing	chạy, ao ước
-ion	n	act or state of	confusion, correction, protection	nhầm lẫn, sửa chữa, bảo vệ
-ish	adj	like	childish, sheepish, foolish	trẻ con, bẽn lẽn, ngu ngốc
-ism	n	fact of being	communism, socialism	chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa xã hội
-ist	adj. n	a person who does	artist, geologist	nghệ sĩ, nhà địa chất học
-itis	n	inflammation of	appendicitis, tonsillitis	viêm ruột thừa, viêm amiđan
-ity, -ty	n	state of	majesty, chastity, humanity	uy nghiêm, thanh tịnh, nhân loại
-ive	adj	having nature of	attractive, active	hấp dẫn, năng động
-ize	v	to make	pasteurize, motorize	diệt khuẩn theo phương pháp Pasteur, cơ giới hóa
-less	adj, comparative	without	motionless, careless, childless	bất động, bất cẩn, không có con
-let	n	small	starlet, eaglet	ngôi sao, chim ưng con
-ly	adj, adv	like, in a manner happening	heavenly, remarkably, suddenly every, absolutely, monthly	trời, đáng kể, đột nhiên mỗi, hoàn toàn, hàng tháng
-ment	n	state or quality act of doing	accomplishment, excitement placement, movement	hoàn thành, hứng thú vị trí, phong trào
-meter	n	device for measuring	thermometer, barometer	nhiệt kế, phong vũ biểu
-ness	n	state of	blindness, kindness	mù, lòng nhân ái
-ology	n	study of	geology, zoology, archaeology	địa chất, động vật học, khảo cổ học
-ous, -ious	adj	full of	joyous, marvelous, furious	vui mừng, kỳ diệu, tức giận
-scope	n	instrument for seeing	telescope, microscope	kính thiên văn, kính hiển vi
-ship	n	quality of or state of rank of	friendship, leadership governorship, lordship	hữu nghị, lãnh đạo chức thống đốc, lảnh địa
-some	adj	like	tiresome, lonesome	mệt mỏi, cô đơn
-tion, sion	n	action, state of being	condition, attention, fusion	điều kiện, sự chú ý, hòa tan, kết hợp
-ty	n	quality or state of	liberty, majesty	tự do, uy nghi
-ward	adv	toward	southward, forward	về phía nam, phía trước
-y	adj, n	like, full of action of diminutive, endearing	noisy, sooty, jealousy inquiry kitty, Billy	ồn ào, muội, ghen tuông điều tra Kitty, Billy

Trung tố không có trong tiếng Anh.

Tiếng Việt vốn là một ngôn ngữ đơn lập nên không có phương thức ngữ pháp này. Một số từ Hán-Việt có cấu tạo tương tự như thêm tiền tố: vô học, bất tử, khuyết danh, song hỷ, nhất trí hay tương tự như thêm hậu tố: giáo viên, sinh viên, học viên, bác sĩ, nghệ sĩ, nhân sĩ, thi sĩ nhưng trong tiếng Việt chúng được gọi là từ tố.

2. Phương thức biến dạng chính tố: Ý nghĩa ngữ pháp có thể được biểu hiện bằng sự biến đổi của thành phần ngữ âm của bản thân căn tố. Trong tiếng Anh, phương thức này thường dùng để cấu tạo số nhiều của danh từ và dạng thức quá khứ hay quá khứ phân từ. Sau đây là một số ví dụ minh họa.

— Cấu tạo danh từ:

- oo ð ee: foot ð feet

- ouse ð ice: mouse ð mice

- f ð ves: wolf ð wolves

- fe ð ves wife ð wives

- a ð e womanð women

— Cấu tạo dạng quá khứ của động từ:

a ð e fall ð fell

a ð o freeze ð froze

a ð oo take ð took

d ð t bend ð bent

e ð o forget ð forgot

ea ð o break ð broke

ee ð aw see ð saw

ee ð e meet ð met

i ð u cling ð clung

i ð a begin ð began

i ð o rise ð rose

i ð ou bind ð bound

l ð lt deal ð dealt

o ð a come ð came

o ð e blow ð blew

r ð rd hear ð heard

y ð id pay ð paid

Trong tiếng Việt không có phương thức biến dạng chính tố như trong tiếng Ann bởi tiếng Việt vốn là ngôn ngữ không biến hình

3. Phương thức thay căn tố: Theo phương thức này, người ta dùng hẳn một từ căn tố để thể hiện ý nghĩa ngữ pháp.

Trong tiếng Anh phương thức này ít gặp, chủ yếu dùng để cấu tạo số nhiều của danh từ, dạng quá khứ của động từ và dạng so sánh của tính từ và cấu tạo từ loại.

- Số nhiều của danh từ: person ð people,

- Dạng quá khứ của động từ: go ð went

- Dạng so sánh của tính từ good ð better/best, bad ð worse/worst, little ð less/least

- Cấu tạo từ loại steal(v) ð thief (n)

Vốn là ngôn ngữ không biến hình, tiếng Việt không có phương thức này.

4. Phương thức trọng âm: Phương thức này thay đổi từ loại của từ bằng cách chuyển vị trí của trọng âm. Trong tiếng Anh phương thức này chủ yếu xảy ra ở từ hai âm tiết và thường là thay đổi từ loại giữa danh từ/tính từ với động từ

Sau đây là một số ví dụ minh họa:

record (n) ð record (v) present (n, adj) ð present (v)

complement (n) ð complement (v) conduct (n) ð conduct (v)

subject (n) ð subject (v) object (n) ð object (v)

contrast (n) ð contrast (v)

5. Phương thức lặp (láy): Phương thức này bao gồm lặp toàn phần (nhanh nhanh, xa xa, câng câng) hay lặp bộ phận (tàm tạm, nho nhỏ, làm ăn làm iếc).

Phương thức này hiếm gặp trong tiếng Anh trừ một số dạng nhấn mạnh dung trong khẩu ngữ:

She is very very very tall. No, no, no, I will never leave you.

Phương thức này, trái lại, khá phổ biến trong tiếng Việt. Nó dùng để cấu tạo mới với các sắc thái nghĩa mới, thường là làm giảm nghĩa (xanh xanh, đo đỏ, nho nhỏ, chầm chậm, đẹp đẹp, to to, hay hay, be bé, ti tí, tròn tròn, gầy gầy, beo béo, ), dạng thức số nhiều (nhà nhà, người người, ngành ngành, ngày ngày, đêm đêm, tầng tầng,lớp lớp) hay trong các thành ngữ đúc sẵn (sạch sành sanh, chàng ràng chấu rấu, hàng hàng lớp lớp, lấm la lấm lét, tí ta tí tách, thủ thủ thỉ thỉ, hay lam hay làm, cục ta cục tác, cầu bất cầu bơ, dở dở ương ương, tủn mủn tùn mùn, thậm thì thậm thụt

6. Phương thức hư từ: Các ý nghĩa ngữ pháp có thể biểu hiện không phải bên trong từ mà ở ngoài từ. Phương thức dùng từ hư là một phương thức như vậy. Từ hư (functional word) là những từ mất đi ý nghĩa định danh mà chỉ biểu hiện ý nghĩa quan hệ giữa các thành phần câu hoặc giữa các câu cũng như chỉ ra các ý nghĩa ngữ pháp độc lập với tổ hợp từ trong câu. Phương thức này phổ biến cả trong tiếng Anh lẫn tiếng Việt.

Các loại hư từ phổ biến trong tiếng Anh là determiners (từ kèm danh), prepositions (giới từ) và conjunctions (liên từ).

Determiners là những hư từ đi trước danh từ để xác định danh từ về vị trí, số lượng, sở hữu, thứ tự… Các loại từ kèm danh tiếng Anh gồm có:

- articles (mạo từ) ví dụ a book, the books,

- demonstratives (từ chỉ định), ví dụ this boat, that boat, these boats, those boats,

- possessives (tử chỉ sở hữu) ví dụ my name, your car,

- distributive (từ phân bố) ví dụ all things, every thing, each thing, either thing, neither thing, any thing

- quantifiers (từ chỉ số lượng không xác định) ví dụ many things, much money, a lot of money, some money, a little money, a few cars,

- cardinal numbers và ordinal numbers (số đếm và số thứ tự) ví dụ three men, the first man, the last cup

Prepositions (giới từ) là những hư từ đi trước danh từ hay đại để chỉ quan hệ của nó với các thành phần khác trong câu hay tổ hợp từ. Về ý nghĩa có thể phân giới từ thành nhóm chỉ địa điểm (in, at, on), thời gian (in, at, on), nguyên nhân (because of), lý do (for), cách thức, phương tiện (by, through), nhượng bộ (in spite of), so sánh (like, as), điều kiện (without, but for)…

Bảng sau đây liệt kê các giới từ tiếng Anh thông dụng.

about above according to across after against along along with among apart from around as as for at because of before behind below beneath beside between beyond but by by means of

concerning despite down during except except for excepting for from in in addition to in back of in case of in front of in place of inside in spite of instead of into like near next of off on

onto on top of out out of outside over past regarding round since through throughout till to toward under underneath unlike until up upon up to with within without

Trong tiếng Anh một số danh từ, động từ và tính từ đòi hỏi những giới từ nhất định đi sau nó mà chúng ta phải học thuộc lòng. Bảng dưới đây minh họa một số động từ thông dụng thuộc loại này

- accuse someone of something "He accused her of stealing." - agree with someone / something "I agree with you – you are absolutely right." - agree to something "She agreed to my suggestion." - agree on something "We've agreed on all the major points." - apply for "I'm going to apply for a new job." - apologise for something "She apologised for being late." - ask someone for something "She asked him for some money." ask someone about something "She asked her about my boss." - believe in "I believe in hard work." - belong to "This pen belongs to me." - blame someone for doing something "He blamed her for driving too fast." - blame something on someone "He blamed the accident on her." - borrow something from someone "He borrowed some money from the bank." - care about something "I don't care about money." - care for someone "She really cares for her grandmother." - take care of something / someone "Please take care of yourself on holiday." - complain to someone (about something) "He complained to her about the food." - concentrate on something "The student concentrated on her homework." - congratulate someone on doing something "He congratulated her on passing her exam." - consist of something "The department consists of five people."

- depend on someone for something "She depended on her friends for support." - explain something to someone "She explained the new system to them." - listen to someone "The students listened to their teacher." - look at something "Look at that view – it's wonderful." - look for something / someone "Will you help me look for my book?" - look after someone "I need to look after my mother – she's ill." - pay someone for something "Can you pay me for the shopping later?" - prefer someone / something to someone "I prefer coffee to tea." - protect someone from something "A scarf will protect you from the cold." provide someone with something "They provide families with housing." - regard someone as "She regarded her sister as her best friend." - rely on someone for something "Can I rely on you for my shopping?" - search something for something /someone "The police searched the building for bombs." - spend money / time on "I spent all my money on books as a student." - think about someone / something "I think about you all the time." - think about / of doing something "I'm thinking about / of buying a new car." - think of something "I've just thought of a new idea." "What do you think of the new magazine?" - translate from something into something else "Don't translate from English into French." - wait for someone "I waited an hour for him, then went home." - warn someone about something "The doctor warned her about smoking."

Bảng dưới đây minh họa một số tính từ thông dụng và giới từ đi kèm.

- accustomed to I’m accustomed to his face - afraid of She is afraid of spiders. - attached to He is attached to his family. - aware of Everyone must be aware of HIV and AIDS - capable of He is capable of managing the office - dependent on I am dependent on him for food. - different to/from Tom is different to/from his brother in taste for music. - doubtful about We are doubtful about our win. - enthusiastic about Nina is very enthusiastic about our activities. - excited about The fans were excited about the match - famous for Trinh Cong Son is famous for his music, poetry and paintings. - fond of Linda is very fond of cooking. - guilty of I feel guilty of stealing her money. - interested in Nobody is interested in my poems. - keen on Charles is so keen on sports and travelling. - opposed to We are opposed to your plan. - pleased with I’m pleased with what I have - suspicious of She is suspicious of his loyalty. - used to I can’t be used to getting up early

- popular with Dam Vinh Hung is very popular with teenagers - proud of We are proud of our country and people. - related to He is related to my family. - rich in I need a man rich in knowledge not money. - satisfied with She never feels satisfied with what he has done. - serious about My mother is always serious about what she does. - similar to My conclusion is similar to yours. - suitable for The man is suitable for this task. - annoyed about something The Ministry was annoyed about criticism in the paper - annoyed with someone They were annoyed with us for charging them - good/bad at something I’m very bad at mathematics. - good/bad for something The expected cut in interest will be good for industry. - good/bad with something She should be in Marketing. She’s very good with customers. - responsible to someone The Export Manager is responsible to the Sales Director. - responsible for something He is responsible for preparing handouts. - sorry about something I am sorry about the job. It’s a shame you didn’t get it. - sorry for doing something He said he was sorry for keeping me waiting. - sorry for someone I feel very sorry for Peter. He has been fired.

Cọnunctions nối kết hai hay nhiều từ, tổ hợp từ hay mệnh đề, gồm hai loại: liên từ đẳng lập (coordinators – and, or, but, either … or, neither… nor, not only… but also) và liên từ chính phụ (subordinators – when, where, that, if, so that, because, since, before, after, while, as soon as, although). Các liên từ chính phụ tham gia cấu tạo nên ba loại mệnh đề quan trọng trong câu phức là mệnh đề danh từ, mệnh đề tính từ (quan hệ) và mệnh đề trạng ngữ.

Cũng như trong tiếng Anh, trong tiếng Việt ta có nhóm giới từ chỉ địa điểm (trên, trong ngoài, dưới, trước, sau, tại), thời gian (lúc, vào lúc, trước, sau, trong, trong lúc), nguyên nhân (do, vì, bởi, tại), lý do (do), cách thức, phương tiện (bằng, bởi), nhượng bộ (dù, dầu, dẫu, mặc dầu, bất chấp), so sánh (như, hệt như), điều kiện (thiếu)…

Trong tiếng Việt cũng có một số danh từ, động từ và tính từ đòi hỏi một số giới thì nhất định, ví dụ: sự cống hiến cho dân tộc, tin tưởng vào tương lai, ảnh hưởng đến/ tới tôi, phụ thuộc vào ngoại bang, nhiệt tình với công việc, nghiêm khắc với bản thân,

7. Phương thức trật tự từ: Trong câu, hay trong tổ hợp từ khi các từ được sắp xếp theo những trật tự trước, sau khác nhau thì sẽ tạo ra những ý nghĩa khác nhau. Cả trong tiếng Anh cũng như tiếng Việt, trật tự từ là phương thức ngữ pháp quan trọng nhất. Người ta phân biệt trật tự của các từ trong tổ hợp từ (tổ hợp danh từ, tính từ và động từ) và trật tự của thành phần câu (chủ ngữ, động từ vị ngũ, tân ngữ và trạng ngữ. Trong đó trật tự từ trong tổ hợp danh từ là phức tạp nhất.

- Trong tổ hợp danh từ tiếng Anh yếu tố bổ nghĩa thông thường đi trước yếu tố được bổ nghĩa. Trong tiếng Việt thì ngược lại: my house: nhà tôi, good books: sách hay, this man: người này…

- Trong câu Tiếng Anh và tiếng Việt trật tự các thành phần câu thường tương tự như nhau đó là trật tự: S + V + O + A (subject + Verb + Object + Adverbial – chủ ngữ, động từ, tân ngữ và trạng ngữ).

I greeted him very politely at school yesterday. Tôi đã chào ông ấy rất lịch sự ở trường ngày hôm qua.

Tuy nhiên trạng ngữ chỉ thời gian và địa điểm thường đứng đầu câu trong tiếng Việt

I greeted him very politely at school yesterday. Hôm qua ở trường, tôi đã chào ông ấy rất lịch sự.

- Một khác biệt quan trọng là trong câu hỏi do có trợ động từ nên tiếng Anh dùng trật tự đảo so với câu trần thuật. Trong tiếng Việt thông thường không có sự thay đổi trật từ nhiều để cấu tạo câu hỏi. Và hư từ được dùng thay vào đó.

Ví dụ:

Câu trần thuật:

Tiếng Anh: Linda has cooked dinner Tiếng Việt: Linda đã nấu bữa tối.

Câu hỏi:

Tiếng Anh: Has Linda cooked dinner? Tiếng Việt: Linda đã nấu bữa tối chưa?

How long did you cooked dinner? Bạn đã nấu bữa tối trong bao lâu?

8. Phương thức ngữ điệu. Phương thức này thường dùng để thay đổi chức năng thông báo của câu, hay diễn tả thái độ, tình cảm của người nói.

Ví dụ: She loves tom!

Là câu trần thuật, được đọc bằng cách hạ giọng.

She loves Tom?

Được đọc bằng cách lên giọng.

Phương thức này không phổ biến lắm trong cả hai ngôn ngữ, và chủ yếu dung trong khẩu ngữ:

Con bé xinh lắm! Con bé xinh lắm?

Kết luận: Tiếng Anh sử dụng nhiều phương thức ngữ pháp hơn Tiếng Việt. Trong khi đó tiếng Việt phụ thuộc quá nhiều vào phương thức trật tự tự mà chủ yếu với từ bổ nghĩa nằm phía sau. Đây là điểm cần chú ý trong khi học tiếng Anh để khỏi mắc lỗi do ảnh hưởng của Tiếng mẹ đẻ.

Carter's 'Crisis of Confidence' Speech - Bài Diễn Văn của Tổng Thống Carter Về Khủng hoảng Lòng tin

Carter's 'Crisis of Confidence' Speech - Bài Diễn Văn của Tổng Thống Carter Về Khủng hoảng Lòng tin

President Jimmy Carter's address to the nation on July 15, 1979


Good evening. This is a special night for me. Exactly three years ago, on July 15, 1976, I accepted the nomination of my party to run for President of the United States. I promised you a President who is not isolated from the people, who feels your pain, and who shares your dreams and who draws his strength and his wisdom from you.

During the past three years I've spoken to you on many occasions about national concerns, the energy crisis, reorganizing the government, our nation's economy, and issues of war and especially peace. But over those years the subjects of the speeches, the talks, and the press conferences have become increasingly narrow, focused more and more on what the isolated world of Washington thinks is important. Gradually, you've heard more and more about what the government thinks or what the government should be doing and less and less about our nation's hopes, our dreams, and our vision of the future.

Ten days ago I had planned to speak to you again about a very important subject—energy. For the fifth time I would have described the urgency of the problem and laid out a series of legislative recommendations to the Congress. But as I was preparing to speak, I began to ask myself the same question that I now know has been troubling many of you. Why have we not been able to get together as a nation to resolve our serious energy problem?

It's clear that the true problems of our Nation are much deeper—deeper than gasoline lines or energy shortages, deeper even than inflation or recession. And I realize more than ever that as President I need your help. So I decided to reach out and listen to the voices of America.

I invited to Camp David people from almost every segment of our society—business and labor, teachers and preachers, governors, mayors, and private citizens. And then I left Camp David to listen to other Americans, men and women like you.

It has been an extraordinary 10 days, and I want to share with you what I've heard. First of all, I got a lot of personal advice. Let me quote a few of the typical comments that I wrote down.

This from a southern governor: "Mr. President, you are not leading this nation—you're just managing the government."

"You don't see the people enough any more."

"Some of your Cabinet members don't seem loyal. There is not enough discipline among your disciples."

"Don't talk to us about politics or the mechanics of government, but about an understanding of our common good."

"Mr. President, we're in trouble. Talk to us about blood and sweat and tears."

"If you lead, Mr. President, we will follow."

Many people talked about themselves and about the condition of our nation.

This from a young woman in Pennsylvania: "I feel so far from government. I feel like ordinary people are excluded from political power."

And this from a young Chicano: "Some of us have suffered from recession all our lives."

"Some people have wasted energy, but others haven't had anything to waste."

And this from a religious leader: "No material shortage can touch the important things like God's love for us or our love for one another."

And I like this one particularly from a black woman who happens to be the mayor of a small Mississippi town: "The big shots are not the only ones who are important. Remember, you can't sell anything on Wall Street unless someone digs it up somewhere else first."

This kind of summarized a lot of other statements: "Mr. President, we are confronted with a moral and a spiritual crisis."

Several of our discussions were on energy, and I have a notebook full of comments and advice. I'll read just a few.

"We can't go on consuming 40% more energy than we produce. When we import oil we are also importing inflation plus unemployment."

"We've got to use what we have. The Middle East has only 5% of the world's energy, but the United States has 24%."

And this is one of the most vivid statements: "Our neck is stretched over the fence and OPEC has a knife.

"There will be other cartels and other shortages. American wisdom and courage right now can set a path to follow in the future."

This was a good one: "Be bold, Mr. President. We may make mistakes, but we are ready to experiment."

And this one from a labor leader got to the heart of it: "The real issue is freedom. We must deal with the energy problem on a war footing."

And the last that I'll read: "When we enter the moral equivalent of war, Mr. President, don't issue us BB guns."

These 10 days confirmed my belief in the decency and the strength and the wisdom of the American people, but it also bore out some of my long-standing concerns about our nation's underlying problems.

I know, of course, being President, that government actions and legislation can be very important. That's why I've worked hard to put my campaign promises into law—and I have to admit, with just mixed success. But after listening to the American people I have been reminded again that all the legislation in the world can't fix what's wrong with America. So, I want to speak to you first tonight about a subject even more serious than energy or inflation. I want to talk to you right now about a fundamental threat to American democracy.

I do not mean our political and civil liberties. They will endure. And I do not refer to the outward strength of America, a nation that is at peace tonight everywhere in the world, with unmatched economic power and military might.

The threat is nearly invisible in ordinary ways. It is a crisis of confidence. It is a crisis that strikes at the very heart and soul and spirit of our national will. We can see this crisis in the growing doubt about the meaning of our own lives and in the loss of a unity of purpose for our nation.

The erosion of our confidence in the future is threatening to destroy the social and the political fabric of America.

The confidence that we have always had as a people is not simply some romantic dream or a proverb in a dusty book that we read just on the Fourth of July.

It is the idea which founded our nation and has guided our development as a people. Confidence in the future has supported everything else—public institutions and private enterprise, our own families, and the very Constitution of the United States. Confidence has defined our course and has served as a link between generations. We've always believed in something called progress. We've always had a faith that the days of our children would be better than our own.

Our people are losing that faith, not only in government itself but in the ability as citizens to serve as the ultimate rulers and shapers of our democracy. As a people we know our past and we are proud of it. Our progress has been part of the living history of America, even the world. We always believed that we were part of a great movement of humanity itself called democracy, involved in the search for freedom, and that belief has always strengthened us in our purpose. But just as we are losing our confidence in the future, we are also beginning to close the door on our past.

In a nation that was proud of hard work, strong families, close-knit communities, and our faith in God, too many of us now tend to worship self-indulgence and consumption. Human identity is no longer defined by what one does, but by what one owns. But we've discovered that owning things and consuming things does not satisfy our longing for meaning. We've learned that piling up material goods cannot fill the emptiness of lives which have no confidence or purpose.

The symptoms of this crisis of the American spirit are all around us. For the first time in the history of our country a majority of our people believe that the next five years will be worse than the past five years. Two-thirds of our people do not even vote. The productivity of American workers is actually dropping, and the willingness of Americans to save for the future has fallen below that of all other people in the Western world.

As you know, there is a growing disrespect for government and for churches and for schools, the news media, and other institutions.

This is not a message of happiness or reassurance, but it is the truth and it is a warning.

These changes did not happen overnight. They've come upon us gradually over the last generation, years that were filled with shocks and tragedy.

We were sure that ours was a nation of the ballot, not the bullet, until the murders of John Kennedy and Robert Kennedy and Martin Luther King Jr. We were taught that our armies were always invincible and our causes were always just, only to suffer the agony of Vietnam. We respected the Presidency as a place of honor until the shock of Watergate.

We remember when the phrase "sound as a dollar" was an expression of absolute dependability, until ten years of inflation began to shrink our dollar and our savings. We believed that our nation's resources were limitless until 1973, when we had to face a growing dependence on foreign oil.

These wounds are still very deep. They have never been healed. Looking for a way out of this crisis, our people have turned to the Federal government and found it isolated from the mainstream of our nation's life. Washington, D.C., has become an island. The gap between our citizens and our government has never been so wide. The people are looking for honest answers, not easy answers; clear leadership, not false claims and evasiveness and politics as usual.

What you see too often in Washington and elsewhere around the country is a system of government that seems incapable of action. You see a Congress twisted and pulled in every direction by hundreds of well-financed and powerful special interests. You see every extreme position defended to the last vote, almost to the last breath by one unyielding group or another. You often see a balanced and a fair approach that demands sacrifice, a little sacrifice from everyone, abandoned like an orphan without support and without friends.

Often you see paralysis and stagnation and drift. You don't like it, and neither do I. What can we do?

First of all, we must face the truth, and then we can change our course. We simply must have faith in each other, faith in our ability to govern ourselves, and faith in the future of this nation. Restoring that faith and that confidence to America is now the most important task we face. It is a true challenge of this generation of Americans.

One of the visitors to Camp David last week put it this way: "We've got to stop crying and start sweating, stop talking and start walking, stop cursing and start praying. The strength we need will not come from the White House, but from every house in America."

We know the strength of America. We are strong. We can regain our unity. We can regain our confidence. We are the heirs of generations who survived threats much more powerful and awesome than those that challenge us now. Our fathers and mothers were strong men and women who shaped a new society during the Great Depression, who fought world wars, and who carved out a new charter of peace for the world.

We ourselves are the same Americans who just ten years ago put a man on the Moon. We are the generation that dedicated our society to the pursuit of human rights and equality. And we are the generation that will win the war on the energy problem and in that process rebuild the unity and confidence of America.

We are at a turning point in our history. There are two paths to choose. One is a path I've warned about tonight, the path that leads to fragmentation and self-interest. Down that road lies a mistaken idea of freedom, the right to grasp for ourselves some advantage over others. That path would be one of constant conflict between narrow interests ending in chaos and immobility. It is a certain route to failure.

All the traditions of our past, all the lessons of our heritage, all the promises of our future point to another path, the path of common purpose and the restoration of American values. That path leads to true freedom for our nation and ourselves. We can take the first steps down that path as we begin to solve our energy problem.

Energy will be the immediate test of our ability to unite this nation, and it can also be the standard around which we rally.

On the battlefield of energy we can win for our nation a new confidence, and we can seize control again of our common destiny.

In little more than two decades we've gone from a position of energy independence to one in which almost half the oil we use comes from foreign countries, at prices that are going through the roof. Our excessive dependence on OPEC has already taken a tremendous toll on our economy and our people. This is the direct cause of the long lines which have made millions of you spend aggravating hours waiting for gasoline. It's a cause of the increased inflation and unemployment that we now face. This intolerable dependence on foreign oil threatens our economic independence and the very security of our nation. The energy crisis is real. It is worldwide. It is a clear and present danger to our nation. These are facts and we simply must face them.

What I have to say to you now about energy is simple and vitally important.

Point one: I am tonight setting a clear goal for the energy policy of the United States. Beginning this moment, this nation will never use more foreign oil than we did in 1977—never. From now on, every new addition to our demand for energy will be met from our own production and our own conservation. The generation-long growth in our dependence on foreign oil will be stopped dead in its tracks right now and then reversed as we move through the 1980s, for I am tonight setting the further goal of cutting our dependence on foreign oil by one-half by the end of the next decade—a saving of over 4-1/2 million barrels of imported oil per day.

Point two: To ensure that we meet these targets, I will use my Presidential authority to set import quotas. I'm announcing tonight that for 1979 and 1980, I will forbid the entry into this country of one drop of foreign oil more than these goals allow. These quotas will ensure a reduction in imports even below the ambitious levels we set at the recent Tokyo summit.

Point three: To give us energy security, I am asking for the most massive peacetime commitment of funds and resources in our nation's history to develop America's own alternative sources of fuel—from coal, from oil shale, from plant products for gasohol, from unconventional gas, from the sun.

I propose the creation of an energy security corporation to lead this effort to replace 2-1/2 million barrels of imported oil per day by 1990. The corporation I will issue up to $5 billion in energy bonds, and I especially want them to be in small denominations so that average Americans can invest directly in America's energy security.

Just as a similar synthetic rubber corporation helped us win World War II, so will we mobilize American determination and ability to win the energy war. Moreover, I will soon submit legislation to Congress calling for the creation of this nation's first solar bank, which will help us achieve the crucial goal of 20% of our energy coming from solar power by the year 2000.

These efforts will cost money, a lot of money, and that is why Congress must enact the windfall profits tax without delay. It will be money well spent. Unlike the billions of dollars that we ship to foreign countries to pay for foreign oil, these funds will be paid by Americans to Americans. These funds will go to fight, not to increase, inflation and unemployment.

Point four: I'm asking Congress to mandate, to require as a matter of law, that our nation's utility companies cut their massive use of oil by 50% within the next decade and switch to other fuels, especially coal, our most abundant energy source.

Point five: To make absolutely certain that nothing stands in the way of achieving these goals, I will urge Congress to create an energy mobilization board which, like the War Production Board in World War II, will have the responsibility and authority to cut through the red tape, the delays, and the endless roadblocks to completing key energy projects.

We will protect our environment. But when this nation critically needs a refinery or a pipeline, we will build it.

Point six: I'm proposing a bold conservation program to involve every state, county, and city and every average American in our energy battle.

This effort will permit you to build conservation into your homes and your lives at a cost you can afford.

I ask Congress to give me authority for mandatory conservation and for standby gasoline rationing. To further conserve energy, I'm proposing tonight an extra $10 billion over the next decade to strengthen our public transportation systems. And I'm asking you for your good and for your nation's security to take no unnecessary trips, to use carpools or public transportation whenever you can, to park your car one extra day per week, to obey the speed limit, and to set your thermostats to save fuel. Every act of energy conservation like this is more than just common sense—I tell you it is an act of patriotism.

Our nation must be fair to the poorest among us, so we will increase aid to needy Americans to cope with rising energy prices. We often think of conservation only in terms of sacrifice. In fact, it is the most painless and immediate way of rebuilding our nation's strength. Every gallon of oil each one of us saves is a new form of production. It gives us more freedom, more confidence, that much more control over our own lives.

So, the solution of our energy crisis can also help us to conquer the crisis of the spirit in our country. It can rekindle our sense of unity, our confidence in the future, and give our nation and all of us individually a new sense of purpose.

You know we can do it. We have the natural resources. We have more oil in our shale alone than several Saudi Arabias. We have more coal than any nation on Earth. We have the world's highest level of technology. We have the most skilled workforce, with innovative genius, and I firmly believe that we have the national will to win this war.

I do not promise you that this struggle for freedom will be easy. I do not promise a quick way out of our nation's problems, when the truth is that the only way out is an all-out effort. What I do promise you is that I will lead our fight, and I will enforce fairness in our struggle, and I will ensure honesty. And above all, I will act. We can manage the short-term shortages more effectively and we will, but there are no short-term solutions to our long-range problems. There is simply no way to avoid sacrifice.

Twelve hours from now I will speak again in Kansas City, to expand and to explain further our energy program. Just as the search for solutions to our energy shortages has now led us to a new awareness of our Nation's deeper problems, so our willingness to work for those solutions in energy can strengthen us to attack those deeper problems.

I will continue to travel this country, to hear the people of America. You can help me to develop a national agenda for the 1980s. I will listen and I will act. We will act together. These were the promises I made three years ago, and I intend to keep them.

Little by little we can and we must rebuild our confidence. We can spend until we empty our treasuries, and we may summon all the wonders of science. But we can succeed only if we tap our greatest resources—America's people, America's values, and America's confidence.

I have seen the strength of America in the inexhaustible resources of our people. In the days to come, let us renew that strength in the struggle for an energy secure nation.

In closing, let me say this: I will do my best, but I will not do it alone. Let your voice be heard. Whenever you have a chance, say something good about our country. With God's help and for the sake of our nation, it is time for us to join hands in America. Let us commit ourselves together to a rebirth of the American spirit. Working together with our common faith we cannot fail.

Thank you and good night.

A Tale Of Mari And Three Puppies - Câu chuyện về Mari và 3 chú cún

A Tale Of Mari And Three Puppies - Câu chuyện về Mari và 3 chú cún