Will the disputes among Asian countries threaten its stability and economic achievements of the last 3 decades? Các tranh chấp tại Á Đông liệu có sẽ đe dọa những thành tựu và ổn định kinh tế của khu vực ba thập niên qua?

Will the disputes among Asian countries threaten its stability and economic achievements of the last 3 decades?	Các tranh chấp tại Á Đông liệu có sẽ đe dọa những thành tựu và ổn định kinh tế của khu vực ba thập niên qua?
By Doan Hung Quoc	Doan Hung Quoc
Synopsis: there are so much distrust, rivalries and many unsettled scores among Asian countries: China – Japan – North and South Korea; China – India – Pakistan; China – Vietnam. To make things worse the politics of North Korea, Pakistan and to a certain extent of the rising China remain unpredictable. The presence of US forces in the East (Japan and South Korea) and Central Asia (Afghanistan) has a stabilizing effect but one must wonder how long this will last?	Ý chính: giữa các nước lớn ở châu Á còn quá nhiều nghi kỵ, tranh chấp và những cựu thù chưa giải toả: Trung Quốc – Nhật Bản; Nam và Bắc Hàn; Trung Quốc – Ấn Độ – Pakistan; Trung Quốc – Việt Nam. Chẳng những vậy nội tình chính trị tại Pakistan, Bắc Hàn và ngay cả tại Trung Quốc khiến bên ngoài khó dự đoán được các chính sách trong tương lai nên dễ mang đến tính toán sai lầm. Quân đội Hoa Kỳ hiện có mặt tại hai đầu Đông (Nhật Bản và Nam Hàn) và Trung Á (Afghanistan) là lực lượng quân bình với các thế lực trong vùng, nhưng người ta không biết tình trạng này sẽ kéo dài thêm bao lâu nữa.
China is facing the irony that the stronger it becomes the more isolated it feels; any desire to expand leads to the insecurity of being encircled; increases in foreign investments are met with growing suspicions. These dilemmas, along with the ambitions and national pride, could drive China and the rest of Asia toward a dangerous collision course.	Một nghịch lý là khi Trung Quốc càng lớn mạnh thì càng cảm thấy bị cô lập; càng muốn bành trướng thì càng bị bao vây; càng mở cửa đầu tư ra ngoài thì càng bị nghi kỵ. Những điểm này cùng với tham vọng và tính tự hào dân tộc dễ đưa Hoa Lục và toàn thể các nước Á Châu vào một cuộc phiêu lưu tranh giành ảnh hưởng và quyền lợi.
It is no by coincidence that President Obama plans to visit Indian, Indonesia, South Korea and Japan in 11/2010. These countries are located along the perimeter of China from the Indian Ocean to the East Pacific Ocean – the same region where the PRC has many disputes about land and sea rights with its neighbors.	Không phải ngẫu nhiên mà Tổng Thống Obama có chương trình thăm viếng Ấn Đô, Singapore, Nam Hàn và Nhật Bản vào tháng 11/2010. Đây là những nước nằm dọc theo vòng đai từ Ấn Độ Dương đến biển Đông vốn là khu vực mà Bắc Kinh đang tranh chấp lãnh hải hay muốn phô trương thế lực.
The US stations 65000 troops in East Asia (Japan and South Korea).Whereas China responds with a strategy to (a) use North Korea both as a deterrent and a shield (b) provoke Japan in the Diaoyu/Senkaku islands to demonstrate that time has changed and China is now the leading country in Asia (c) develop ballistic missiles against aircraft carriers and technologies to detect stealth planes in order to counter the US military advantages. If the United States does not come up with a viable strategy in the next 5-10 years against these new threats, then Japan – South Korea – Taiwan will have one of two choices: either urgently strengthen their militaries, or kowtow to Beijing's leadership.	Hoa Kỳ hiện có 65 ngàn lính đồn trú tại Đông Á (Nhật và Nam Hàn). Trong khi đó Trung Quốc dùng ba mũi nhọn (a) Bắc Hàn làm khí cụ răn đe, (b) khiêu khích Nhật Bản tại quần đảo Điếu Ngư để chứng tỏ rằng bàn cờ đã thay đổi và Trung Quốc hiện dẫn đầu châu Á (c) triển khai đạn đạo chống hạm đội và kỹ thuật thăm dò máy bay tàng hình nhằm đẩy lùi ưu thế của quân đội Mỹ. Nếu trong vòng 5-10 năm tới đây, Hoa Kỳ không đưa ra một sách lược mới khả thi để canh tân quốc phòng vượt trội hơn các thách đố từ Trung Quốc thì Nhật Bản – Nam Hàn – Đài Loan chỉ còn hai chọn lựa: hoặc gấp rút tăng cường quân đội, hoặc cúi đầu chịu thần phục Bắc Kinh.
China and India fought the war in 1962 and still have disputes along the border and about Tibet. The PRC pursues the string-of-pearls strategy by building sea ports in Pakistan, Bangladesh, Shri Lanka and Burma. New Delhi sees this as an attempt to encircle India and encroach onto its sphere of influence. In the worst scenario that US forces are unable to pacify Afghanistan then the situation in Central Asia will become very unpredictable. India will feel threatened if Pakistan's nuclear arsenal falls into wrong hands. In case of conflict it is conceivable that New Delhi will not let China be an outsider to reap latter benefits, especially when the PRC in the past helped Pakistan against India. China itself has problem with the Muslim majority in the Xinjiang province. Russian security will also worsen due to the threat of Chechnya's separatism.	Trung Quốc và Ấn Độ từng giao tranh vào năm 1962 và hiện vẫn còn tranh cãi về biên giới và hồ sơ Tây Tạng. Bắc Kinh đang cho xây các hải cảng tại Pakistan, Bangladesh, Shri Lanka và Miến Điện; Tân Đề Ly xem đây là ý đồ bao vây và ngăn chận ảnh hưởng của Ấn Độ. Trong trường hợp quân đội Hoa Kỳ không ổn định được Afghanistan khiến ảnh hưởng của Hồi Giáo cực đoan lan rộng, tình hình Trung Á sẽ trở nên vô cùng phức tạp. Ấn Độ là nước bị đe dọa nặng nề nhất nếu thành phần cực đoan nắm chính quyền ở Pakistan, vốn hiện có hơn 50 quả bom nguyên tử. Trung Quốc cũng khó lòng đứng ngoài làm “ngư ông hưởng lợi” vì đã từng giúp Pakistan tạo khó khăn cho Ấn Độ. Đến lượt Hoa Lục cũng bị đa số Hồi Giáo phản kháng ở vùng Duy Môn Nhĩ. Nga cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi phong trào Hồi Giáo lên mạnh tại Chechnya.
These worst case scenarios illustrate the stabilizing effects of the presence of US forces in Central and East Asia. At the same time we see the challenges that Asian countries will have to confront in the near future in case there are changes to US strategy or its military capabilities.	Cho dù trên đây chỉ là những trường hợp xấu nhất nhưng vẫn phản ảnh được vai trò ổn định của quân đội Mỹ tại hai đầu Trung và Đông Á. Nhưng đồng thời người ta cũng thấy những thách thức mà các nước Á Châu phải đối đầu trong thời gian sắp tới trong trường hợp Mỹ có những thay đổi về chiến lược hay trong khả năng quân sự.
An arm race started within the last 5-10 years when countries in South-East Asia increased their defense spending increases by 84% (Indonesia), 146% (Singapore) and 722% (Malaysia). The situation grew tense last year as China unilaterally asserted its rights on nearly 90% of the South-East Asian Sea, and drew even more attention when the Secretary of State Hillary Clinton proclaimed at the ASEAN conference in 07/2010 that peaceful resolution of disputes is a US policy priority.	Một cuộc chạy đua vũ trang đã bắt đầu từ nhiều năm ở Đông Nam Á với chi phí quốc phòng tăng trong vòng 5-10 năm, tại Indonesia 84%, Singapore 146%, Mã Lai 722% [i] . Tranh chấp thêm căng thẳng khi Trung Quốc đơn phương khẳng định quyền lợi cốt lõi trên gần 90% diện tích biển Đông, và càng sôi động sau lời phát biểu của Ngoại Trưởng Hillary Clinton tại Hội Nghị ASEAN vào tháng 07/2010, rằng việc giải quyết ổn thoả những tranh chấp trong khu vực là trọng tâm chiến lược của Hoa Kỳ.
The PRC on one hand opposes the internationalization of the conflict in the South-East Asian Sea, on the other hand claims to respect the freedom of navigation. But after the Sino-Japan confrontation in the Diaoyu/Senkaku islands, China suspended the export of rare earth causing great difficulties to many Japanese high-tech companies. Nations start to question in the case that Beijing achieves superiority in the South Asian Sea would it take advantage of this maritime lifeblood as a mean to achieve other political and economic objectives?	Bắc Kinh một mặt không muốn quốc tế hoá vấn đề biển Đông, mặt khác tuyên bố tôn trọng tự do hàng hải trong khu vực. Tuy nhiên khi Nhật-Hoa có xung đột tại quần đảo Điếu Ngư, Trung Quốc ngưng xuất cảng đất hiếm khiến nhiều ngành công nghệ của Nhật gặp khó khăn. Điều này khiến nhiều nước phải tự hỏi trong trường hợp Bắc Kinh chiếm ưu thế tại biển Đông, liệu họ có sẽ dùng con đường hàng hải huyết mạch này làm vũ khí để đạt đến các mục tiêu chính trị và kinh tế khác hay không?
China has been maintaining that international trade must be separated from politics and human rights. Many countries now perceive that the PRC would not hesitate to use its economic powers toward strategic goals, and will formulate policies accordingly.	Từ trước đến giờ, Hoa Lục vẫn tuyên bố tách rời thương mại ra khỏi các vấn đề chính trị và nhân quyền. Nhiều nước giờ này đánh giá rằng Bắc Kinh không ngần ngại dùng sức mạnh kinh tế để đạt đến các mục tiêu chiến lược, và sẽ hoạch định chính sách phù hợp theo nhận xét này.
The entire South and East Asia are in a row of Domino chips due to lack of mutual trust. For instance Japan could opt for nuclear armament when North Korea's arsenal becomes threatening. In response China will strengthen its military. Taiwan, Vietnam and India cannot afford to misread PRC's intentions and will increase their defense expenditures. Pakistan must then join the arm race against India. The whole region quickly becomes a tinder box whereas a spark could destroy the economic gains of the last 30 years!	Toàn bộ Nam và Đông Á nằm trong một ảnh hưởng dây chuyền vì thiếu tin tưởng lẫn nhau. Lấy thí dụ Nhật quyết định trang bị vũ khí nguyên tử khi kho vũ khí của Bắc Hàn trở nên nguy hiểm. Để trả đũa, Trung Quốc sẽ tăng cường quốc phòng. Đài Loan, Việt Nam, Ấn Độ không thể lường đúng mức ý định của Bắc Kinh nên phải chuẩn bị thêm về quân sự. Pakistan rồi phải chạy đua theo Tân Đề Ly. Cả khu vực nhanh chóng trở thành một thùng thuốc súng mà chỉ cần một ngọn lửa có thể phá tan các thành quả kinh tế từ 30 năm nay!
A common theory is that globalization makes nations mutually dependant therefore lessens the risk of conflict. However trade in the early 20th century between European countries rose faster than the current trend and still did not prevent the First World War. Trade, important as it is, is not enough to avert conflicts (especially when one country uses its economic advantages to pressure the opponent – the case of rare earth is one example).	Có nhận xét rằng phong trào toàn cầu hoá khiến nền kinh tế các quốc gia lệ thuộc vào nhau nên nguy cơ xung đột bị giảm thiểu. Nhưng vào đầu thế kỷ 20, đà tăng trưởng mậu dịch giữa các nước châu Âu còn nhanh chóng hơn cả giai đoạn hiện tại thế mà vẫn không cản được Thế Chiến Thứ Nhất bùng nổ. Cho nên thương mại dù quan trọng nhưng vẫn chưa đủ để ngăn chận xung đột (nhất là khi một nước dùng lợi thế kinh tế để áp lực lên đối phương như trường hợp đất hiếm).
One might argue that people in Asia are better educated and more informed than anytime in the past, therefore less susceptible to extreme nationalistic tendencies. However even though Germany was a highly sophisticated society in the early 20th century the Nazi still managed to take the whole country into a destructive course.	Có nhận xét rằng các dân tộc Á Châu đều có trình độ học vấn và thông tin cao hơn so với mọi giai đoạn trong quá khứ nên khó trở thành cực đoan. Tuy nhiên nhìn lại thì nước Đức rất văn minh vào đầu và giữa thế kỷ 20, vậy mà vẫn bị phong trào Quốc Xã thu hút và đưa vào một cuộc phiêu lưu vô cùng đắt giá.
While the US, Europe and Asian countries are concerned about recent aggressiveness from the PRC, many people in China share the same view that the world is conspiring to stop the growth China. Topics of human rights, Tibet and the Nobel Peace Prize for Liu are seen as meddling with its internal affairs. The Renminbi exchange rate and trade imbalance are pressures from outside and should not be subjected to negotiation. Territorial claims of the land and sea are justified to re-assert the sphere of influence that was lost to the West in the 19th and 20th centuries. These two opposite viewpoints could easily lead to conflict since each side normally feels that their interests are violated whenever there is a dialog.	Trong lúc Âu-Mỹ và các nước Á Châu lo ngại về thái độ hung hăng của Trung Quốc thì không ít người Hoa chia sẻ với giới cầm quyền Bắc Kinh rằng thế giới đang toan tính để ngăn chận sự lớn mạnh của Hoa Lục. Nhân quyền, Tây Tạng và giải Nobel Hoà Bình cho ông Lưu Hiểu Ba bị xem như can thiệp vào nội tình Trung Quốc. Tỷ giá đồng Nhân Dân Tệ và cán cân mậu dịch do áp lực từ bên ngoài chớ không phải vấn đề cần thương lượng. Các đòi hỏi về lãnh thổ và biển đảo chỉ nhằm tái xác định uy quyền và nhu cầu an ninh mà Hoa Lục đánh mất vào tay Âu-Mỹ-Nhật trong hai thế kỷ 19 và 20. Cách nhìn tương phản này dễ dẫn đến xung đột vì cả hai bên đều cảm thấy quyền lợi bị vi phạm mỗi lần đối thoại.
Social grievances can also be misdirected outward to become anti-neighbor (or vice versa) in China, Pakistan, India, …	Tâm lý bất mãn về những bất công trong xã hội cũng có thể chuyển đổi sang tinh thần bài ngoại (hay ngược lại) tại Trung Quốc, Pakistan, Ấn Độ, Nam Dương, vv… – như đang xảy ra ở Trung Đông.
Internet in the 21st century is similar to the radio in the early 20th century: it can be a powerful media for information and education, or be exploited as a tool of propaganda.	Mạng Internet vào thế kỷ thứ 21 giống như kỹ thuật truyền thanh vào đầu thế kỷ 20 có thể là phương tiện truyền thông giáo dục, nhưng cũng có thể bị lợi dụng làm công cụ tuyên truyền khích động.
If the United States and Asian countries form an alliance (similar NATO) the situation will become very tense with China. But otherwise the region lacks a unified voice, and the PRC will take advantage to pressure each country separately as they did with Vietnam and then Japan.	Một khó khăn cho Hoa Kỳ và các nước châu Á là nếu chính thức thành hình một liên minh (giống như NATO) thì tình hình sẽ trở nên rất căng thẳng với Trung Quốc. Nhưng nếu không thì lại thiếu tiếng nói thống nhất, và Bắc Kinh sẽ áp lực từng nước một như đã làm với Việt Nam, sau đó Nhật Bản.
China – similar to Germany before the 2 nd world war – is probing the resolution of the US and of its neighbors. It will not be surprising that another provocation would happen in the near future either in the East or South Pacific Sea.	Trung Quốc hiện đang thử nghiệm sự quyết tâm của Hoa Kỳ và các nước châu Á giống như nước Đức đã từng làm trước thế chiến thứ hai. Người ta sẽ không ngạc nhiên nếu một cuộc đối đầu mới sẽ xảy ra trong thời gian sắp tới ở vùng biển Đông-Bắc hay Đông-Nam.
One must not hastily conclude that confrontation is inevitable in Asia. At the same time it must be recognized that the challenges are growing in the region.	Chúng ta không vội vã kết luận rằng một cuộc chạy đua vũ trang ắt hẳn sẽ xảy ra tại Á Châu, nhưng đồng thời chúng ta phải nhìn nhận có nhiều thử thách đang tồn đọng và lớn dần trong khu vực.

Why Reform Eludes China Tại sao vấn đề Cải Tổ Chính Trị lại tránh né TQ?

Why Reform Eludes China	Tại sao vấn đề Cải Tổ Chính Trị lại tránh né TQ?
Jonathan Levine January 17, 2013	Jonathan Levine January 17/01/2013
Since John Winthrop’s “City on a Hill,” Americans have grown accustomed to our national leaders regularly extolling America’s exceptional greatness. Even while our current leadership seemingly careens from one crisis to the next, there is still much truth to the trope. Our unbroken series of elections and peaceful leadership transitions is something most Americans take for granted, but is in fact a remarkable achievement that has eluded the vast majority of nations. The importance of mature institutions in ensuring stable growth is nowhere more visibly on display now than in China, where their failings arguably pose the single greatest challenge for the ruling Communist Party.	Kể từ khi Ông John Winthrop phát hành cuốn sách “Thành Phố Trên Đồi” (City on a Hill), người dân Hoa Kỳ đã trở nên quen thuộc với những nhà lãnh đạo quốc gia thường xuyên ca ngợi sự vĩ đại đặc biệt của Hoa Kỳ. Ngay cả trong khi những nhà lãnh đạo hiện nay xem raphải chạy lung tung để lo đối phó từ cuộc khủng hoảng này sang cuộc khủng hoảng kế tiếp, sự ngụ ý củanhững hình ảnh này vẫn còn có nhiều sự thật. Những đợt bầu cử liên tục và những sự chuyển tiếp lãnh đạo một cách ôn hòa là một thứ mà hầu hết người dân Hoa Kỳ đã quen và không biết giá trị đúng mức của nó, nhưng thật sự đó là một thành quả ngoạn muc mà đa số những quốc gia khác không được biết tới. Sự quan trọng của những định chếtrưởng thành đểbảo đảm sự phát triển bền vững được phơi bầy rõ ràng tại Trung Quốc hơn bất cứ nơi nào khác. Sự thất bại của những định chế này tạo ra một thử thách to lớn nhất cho Đảng Cộng Sản đang cai trị Trung Quốc.
With the successful completion of a second bloodless leadership transition, much was made recently about the growth of China’s political institutions. From the tumult of the Mao era, transitions have taken on the air of creaky predictability, but success in some areas only serve to highlight more glaring failures in others. In his swan song address to the 18th Party Congress, outgoing Chinese premier Wen Jiabao spoke (as he has many times before) about the ongoing need for Chinese political reform.	Sự chuyển giao quyền lực lần thứ hai không đổ máu thành công phần lớn nhờ vào sự phát triển của những định chế chính trị ở Trung Quốc. Từ tình trạng xáo động của thời đại Mao Trạch Đông, những sự chuyển tiếp có vẻ tiên đoán được nhưng không vững vàng. Sự thành công trong một số lãnh vực chỉ làm nổi bật những thất bại rành rành ở những nơi khác. Trong bài diễn văn từ biệt tại Đại Hội Đảng thứ 18, Thủ Tướng sắp ra đi Ôn Gia Bảo đã nói (như nhiều lần trước đây) về sự cần thiết hiện nay của việc cải tổ chính trị.
As Deng Xiaoping ushered in China’s storied economic reforms, so too must new leadership lead the way on political – or risk dire consequences. Reform of any kind, however, is never easy. For Deng, who was a hero of the Chinese revolution with unquestioned leadership legitimacy, economic reform was a constant struggle. For the last 15 years of his life, he battled reactionary adversaries who sought to undermine his efforts. It was only his force of will that nurtured the seed of modern China and laid the groundwork for the country we know today.	Vì Ông Đặng Tiểu Bình đã mở đầu một thời đại cải tổ kinh tế lịch sử tại Trung Quốc, những nhà lãnh đạo mới cũng phải đi tiên phong về chính trị — hoặc là chịu rủi ro về những hậu quả khốc liệt. Tuy nhiên bất cứ cải tổ nào không bao giờ dễ dàng. Ngay cả đối với Ông Đặng Tiểu Bình, một vị anh hùng của cách mạng Trung Quốc với sự lãnh đạo chính thống không có nghi vấn nào cả, việc cải tổ kinh tế là một cuộc tranh đấu không ngừng. Trong 15 năm sau cùng của cuộc đời, ông phải chiến đấu chống lại những đối phương phản động muốn làm hại những cố gắng của ông. Chỉ có sức mạnh về ý chí của ông đã nuôi dưỡng hạt giống của một nước Trung Hoa hiện đại và xây dựng nền tảng cho một quốc gia mà chúng ta biết ngày nay.
True political reform would likely prove an even tougher lift. Economic reform allowed its champions to become rich; political reform stands to make them obsolete. Today there is no Deng, and as the power of individual men has diminished, it has not been replaced with a commensurate level of authority from institutions. Change in China has historically always been the purview of powerful individuals, whether they are emperors in the imperial past, Nationalist warlords like Chiang Kai-Shek or Communist colossi like Mao and Deng. Today there are no such people in Chinese leadership and the institutions that guide lesser men in the west do not provide enough political cover in China.	Một cuộc cải tổ chính trị thật sự hầu như sẽ đòi hỏi một cố gắng mạnh mẽ hơn thế. Cải tổ kinh tế cho phép những người chủ trương cải tổ trở nên giầu có hơn, nhưng cải tổ chính trị làm cho những người chủ trương trở nên lỗi thời. Ngày nay không có ai như Ông Đặng Tiểu Bình và khi sức mạnh của những cá nhân giảm bớt, nó không được thay thế bởi một quyền lực có cùng một trình độ tương xứng do những định chế đào tạo. Trong lịch sử, sự thay đổi ở Trung Quốc luôn luôn là tầm nhìn của những cá nhân có uy thế lớn, hoặc là những vị hoàng đế trong thời kỳ đế quốc của quá khứ, những ông tướngquốc gia đánh giặc như Ông Tưởng Giới Thạch hoặc là những lãnh tụ Cộng Sản vĩ đại như Ông Mao Trạch Đông. Ngày nay không có những người này trong giới lãnh đạo Trung Quốc và những định chế hướng dẫn những người nhỏ bé hơn như ở Tây Phương không cung cấp đủ che chở cho họ về mặt chính trị.
Early his career, Cardinal Richelieu, French king Louis XIII’s celebrated first minister and one of the architects of “national interest” politics took the Capuchin monk, François Leclerc du Tremblay, as an advisor. The quiet and unassuming friar developed a close personal relationship with the Cardinal that ultimately resulted in Tremblay assuming the snarky moniker “Eminence Gris” (Grey Eminence) – so named for the grey friar’s cloak of a Capuchin. The friar’s sobriquet has entered the common lexicon to mean anyone influential who operates in secret behind official centers of power. Today, China’s weak institutions have bequeathed not one Eminence Gris, but dozens.	Vào giai đoạn đầu của sự nghiệp, Đức Hồng Y Richelieu, vị bộ trưởng nổi tiếng đầu tiên của Vua Pháp Louis XIII và là một trong những nhà kiến trúc của chính trị dựa trên căn bản “quyền lợi quốc gia” đã dùng Ông Francois Le Clerc du Tremblay, một nhà tu thuộc dòng Franciscan, làm cố vấn. Ông thầy dòng yên lặng và khiêm tốn này phát triển một quan hệ cá nhân gần gũi với Đức Hồng Y. Do đó ông thầy dòng Tremblay có biệt hiệu là “Eminence Grise” [eminence là giáo chủ; griselà mầu xám] – áo choàng của thầy tu dòng Franciscan cũng được đặt tên như vậy. Biệt hiệu của thầy dòng xâm nhập vào tự điển và có nghĩa là bất cứ ai có ảnh hưởng làm việc bí mật đàng sau những trung tâm quyền lực chính thức. Ngày nay, những định chế yếu ớt của Trung Quốc truyền lại không phải chỉ một mà tới vài chục quân sư (Eminence Grise).
Last November, the New York Times ran a fascinating interactive graph showing the problem visually. The power of individual men in China shrinks with each new generation of leadership. Power, rather than being held in the offices those men hold, is devolved and dispersed among all of them. More and more retired party elders, each with individualistic interests and egos, now exert power from the sidelines. Xi Jinping, like Hu Jintao before him, must rule by consensus not just with the current Standing Committee, but with all members of previous Standing Committees lurking in the background. Barring a major crisis, the enormous inertia generated by keeping this circus of “little emperors” happy will likely stifle any top-directed political reform for the foreseeable future.	Vào tháng 11 vừa qua, tờ báo New York Times đã trình bầy một biểu đồ tác động qua lại khá thú vị (2). Biểu đồ này cho thấy vấn đề bằng phương pháp tượng hình. Quyền lực của những cá nhân tại Trung Quốc giảm mỗi lần có thế hệ lãnh đạo mới. Thay vì tập trung vào văn phòng của những nhân vật lãnh đạo này, quyền hành lại được ủy thác và phân tán ra tất cả những người này. Ngày càng có nhiều nhiều đảng viên già về hưu, mỗi người có những quyền lợi cá nhân và cái tôi. Họ sử dụng thế lực của họ từ hậu trường. Ông Tập Cận Bình, cũng như Ông Hồ Cẩm Đào người tiền nhiệm, sẽ phải cai trị theo sự đồng thuận không phải chỉ với Ban Thường Trực hiện nay, mà còn với tất cả những thành viên của những Ban Thường Trực trước ẩn náu ở phía sau. Ngoại trừ một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, làm cho đoàn xiệc gồm những tiểu hoàng đế hài lòng sẽ tạo ra sự trì trệ ghê gớm. Sự trì trệ này hầu như chắc chắn sẽ bóp chết cuộc cải tổ chính trị từ trên xuống trong một tương lai gần có thể thấy trước được.
Deng Xiaoping is said to have privately called Mikhail Gorbachev an idiot. Gorbachev’s liberalization program of Glasnost, Deng argued, was foolhardy and dangerous without first completing a thorough economic restructuring. There was more than a little truth in the old man’s insight.	Người ta nói rằng Ông Đặng Tiểu Bình đã riêng tư gọi Ông Mikhai Gorbachev là một kẻ ngu đần. Ông Đặng Tiểu Bình lập luận rằng chương trình minh bạch hóa (Glasnost) của Ông Gorbachev là liều lĩnh một cách dại dột và nguy hiểm vì đã không hoàn tất tái cấu trúc kinh tế toàn bộ trước hết. Trong sự sáng sáng suốt của một người già có một cái gì hơn là sự thật nhỏ bé.
During the 1990s, millions of workers were laid off when Premier Zhu Rongji began the first restructuring of China’s moribund State Owned Enterprises. There is just no easy way to transition from a command economy to a market economy. The languid and grossly inefficient fabric of the Mao’s “iron ricebowl” social contract of guaranteed employment was shredded. The equality of poverty of China’s first thirty years was replaced with avarice and mammon. Where in more democratic countries, violent street protests and populist elected officials could derail painful reform; China’s tight lid on free expression ensured the completion of the reforms and the continuity of leadership.	Trong thập niên 1990, hàng triệu công nhân bị cho nghỉ việc khi Thủ Tướng Chu Dung Cơ (Zhu Rongji) bắt đầu thực hiện cuộc tái cấu trúc đầu tiên các doanh nghiệp nhà nước đang hấp hối. Không dễ để chuyển đổi một nền kinh tế chỉ huy sang một nền kinh tế thị trường. Môt hệ thống khế ước xã hội bảo đảm việc làm của Ông Mao Trạch Đông được gọi là “bát cơm sắt” (iron ricebowl), yếu đuối và vô hiệu quả trầm trọng,đã bị hủy bỏ. Sự bình đẳng về nghèo đói trong 30 năm của Trung Quốc được thay thế bẳngsự tham lợi và phú quí. Trong khi tại những nước dân chủ hơn, những cuộc phản đối bạo lực ở ngoài dường và những viên chức theo phái mị dân được bầu lên có thể làm hỏng chương trình cải tổ khó khăn, nhưng sự cấm đoán tự do phát biểu tại Trung Quốc đã bảo đảm sự hoàn tất của những cải tổ và sự liên tục của lãnh đạo.
Moral questions aside, China’s economic transition was smoother than most other post-Communist societies. The danger today is that China will not complete the equation that Deng envisioned. At what point will China be ready for political reform? Naturally, it is an impossible question, but increasingly the risk of premature political reform seems outweighed by the risks of belated reform. Increasingly, the Chinese wonder whether their leaders are stalling because China is not ready—or because the Communist Party is not ready.	Để vấn đề đạo đức qua một bên, việc chuyển tiếp kinh tế tại Trung Quốc đã tiếp diễn một cách trôi chảy hơn những xã hội hậu Cộng Sản khác. Sự nguy hiểm ngày nay là Trung Quốc sẽ không hoàn tất phương trình mà Ông Đặng Tiểu Bình đã hình dung. Ở thời điểm nào Trung Quốc sẽ sẳn sàng cho cuộc cải tổ chính trị? Một cách tự nhiên đây không thể là một câu hỏi, nhưng rửi ro của một cuộc cải tổ chính trị quá sớm ngày càng xem ra ít hơn so với rủi ro của một cuộc cải tổ chậm trễ. Dân Trung Quốc muốn biết liệu những nhà lãnh đạo của họ đang trì hoãn vì Trung Quốc chưa sẵn sàng – hay Đảng Cộng Sản chưa sẵn sàng.
This sluggishness comes just as critical reforms become more necessary. Hu Jintao’s policies of kicking the can down the road will not do for another decade. The internet, and particularly the stunning growth of Weibo (China’s version of Twitter), has given ordinary Chinese citizens unprecedented ability to expose official malfeasance. In the absence of a second political party, this ad hoc approach has so far proven the most capable corrective to the perennial scourge of official corruption.	Sự trễ nải xẩy ra đúng ngay lúc mà những cuộc cải tổ nguy kịch trở nên cần thiết hơn. Những chính sách trì hoãn quyết định để hi vọng vấn đề sẽ qua đi của Ông Hồ Cẩm Đào sẽ không thể kéo dài thêm một thập niên nữa. Internet, và đặc biệt là sự phát triển tuyệt vời của Weibo (một sản phẩm của Trung Quốc giống như Twitter), đã giúp cho những thường dân Trung Quốc một khả năng chưa từng có để tố giác những hành vi phi pháp của những viên chức trong chánh quyền. Trong trường hợp không có một đảng thứ hai, phương cách đặc thù này đã chứng tỏ là một cách chữa trị có khả năng nhất đối với tai họa tham nhũng kinh niên trong giới chức chính quyền.
But the Communist Party has taken steps to limit netizens. There are new rules requiring them register with their real name on Weibo and the authorities have sharply increased overall internet censorship. (Google’s Gmail service in particular, while not blocked, has become so unwieldy in China that it sometimes takes this author upwards of 10 minutes to send emails).	Nhưng Đảng Cộng Sản đã thực hiện những biện pháp để giới hạn những công dân sử dụng Internet. Có những luật lệ mới đòi hỏi họ phải ghi danh với tên thật với Weibo và chánh quyền đã gia tăng mạnh mẽ việc kiểm duyệt toàn bộ Internet. (Đặc biệt, dịch vụ Gmail của Google, trong khi không bị ngăn chặn, nhưng đã trở nên khó sử dụng tại Trung Quốc đến nỗi tác giả thỉnh thoảng phải cần trên 10 phút để gửi những điện thư).
In a press conference in January 2003, then Premier Zhu Rongji was asked when China planned to extend the successful direct and multicandidate elections at the lowest level of the political system to the state, provincial and national levels. “The sooner the better,” he replied.	Tại một cuộc họp báo vào tháng 1, 2003, Thủ Tướng lúc đó Chu Dung Cơ được hỏi là khi nào Trung Quốc trù tính mở rộng những cuộc bầu cử trực tiếp thành công với nhiều ứng cử viên ở cấp thấp nhất của hệ thống chính trị tới những cấp bang, tỉnh và quốc gia. Ông trả lời: “Càng sớm càng tốt.”
Ten years later, China is still waiting. Every year income inequality widens, “mass incidents” increase and corruption grows. Recently, a group of prominent Chinese intellectuals warned the government in a bold public petition that violent revolution could result if long stagnated political reforms were not acted upon soon. If anything, their tocsin was too conservative. China’s radical experiments in state capitalism have borne tremendous fruit over the years, but if reform remains elusive, the future will be bleak.	Mười năm sau, Trung Quốc vẫn còn chờ đợi. Mỗi năm cách biệt lợi tức (thu nhập) gia tăng, những tai nạn ảnh hưởng đến đại chúng nhiều hơn và tham nhũng lại phát triển thêm. Gần đây, một nhóm những nhà trí thức Trung Quốc nổi tiếng đã cảnh báo nhà nước trong một thỉnh nguyện thư mạnh bạo và công khai rằng cuộc cách mạng bạo lực có thể xẩy ra nếu không tiến hành sớm cuộc cải tổ chính trị đã bị đình trệ lâu nay. Dù sao, hồi chuông báo động của nhóm trí thức này rất bảo thủ. Những cuộc thử nghiệm cấp tiến về chủ nghĩa tư bản nhà nước đã đạt được nhiều kết quả lớn lao trong nhiều năm qua, nhưng nếu cải tổ [chinh tri] tiếp tục bịtránh né, tương lai sẽ ảm đạm.
Jonathan Levine is a lecturer of American Studies and English at Tsinghua University in Beijing and a contributing analyst at Wikistrat, a geostrategic consulting group. You can follow him on Twitter at @LevineJonathan.	Johnathan Levin là một giảng viên về nghiên cứu Hoa Kỳ và Anh ngữ của Đại Học Tsinghua tại Bắc Kinh và một phân tách gia tại Wikistrat, một nhóm tham vấn về chiến lược địa lý. Liên lạc qua Twitter tại @levineJonathan.
	Translated by Nguyễn Quốc Khải
	(1) Chú thích của người dịch. (2) Biểu đồ trình bầy số lãnh tụ có ảnh hưởng ngày càng nhiều tại Trung Quốc:
http://nationalinterest.org/commentary/why-reform-eludes-china-7977

Vietnam Seeks Constitutional Revision to Support Economic Change Việt Nam sửa đổi hiến pháp nhằm hỗ trợ cải cách kinh tế

Vietnam Seeks Constitutional Revision to Support Economic Change	Việt Nam sửa đổi hiến pháp nhằm hỗ trợ cải cách kinh tế
By Bloomberg News - Jan 24, 2013	Bloomberg News - Jan 24/01 2013
Vietnam will amend its constitution to allow for changes to the economy, as it seeks to extend the growth dividends of a shift from Soviet-style central planning to a market-oriented model more than two decades ago.	Việt Nam sẽ sửa đổi hiến pháp để hỗ trợ cho việc cải cách kinh tế giữa lúc nước này đang tìm cách mở rộng tăng trưởng từ kế hoạch kinh tế tập trung theo kiểu Liên Xô sang mô hình định hướng thị trường từ hơn hai thập kỷ trước.
The goal is to ensure synchronized political and economic change, Deputy Minister of Justice Hoang The Lien said in a question-and-answer session on the draft revisions, according to a transcript on the government's website. Adjustments will be made in articles on the economy, education, environment and culture, according to Nguyen Van Phuc, deputy head of the National Assembly's Economic Committee and the team drafting the amendments, the second set since a new constitution in 1992.	Theo bản tin trên trang web chính phủ thì mục đích là để đảm bảo sự đồng bộ trong việc cải cách chính trị và kinh tế, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên cho biết trong một phiên họp và trả lời các câu hỏi liên quan đến các phiên bản dự thảo [sửa đổi hiến pháp]. Một số điều sẽ được sửa đổi bao gồm các mảng kinh tế, giáo dục, môi trường và văn hóa, theo ông Nguyễn Văn Phúc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội khóa XII và Phó Trưởng Ban Biên tập dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 nói.
“The 1992 constitution was built when we were at the start of the economic reform process,” Lien said. “The 1992 constitution targeted economic changes, with an important switch from a centrally-planned economy to a market-oriented economy. We obtained great developmental achievements in the past 20 years. In reviewing the past 20 years implementing the 1992 constitution, we realized that there are still many issues.”	“Hiến pháp năm 1992 đã được xây dựng khi chúng tôi bắt đầu quá trình cải cách kinh tế”, ông Liên nói. “Hiến pháp năm 1992 nhắm mục tiêu thay đổi kinh tế, với sự chuyển đổi quan trọng từ nền kinh tế kế hoạch tập trung sang nền kinh tế định hướng thị trường. Chúng tôi đã đạt được những thành tựu to lớn trong vòng 20 năm qua. Tổng kết thực hiện Hiến pháp 1992 trong 20 năm qua, chúng tôi nhận ra rằng vẫn còn nhiều vướng mắc.
Once Southeast Asia 's fastest-rising destination for foreign investment, Vietnam's expansion has eased since the early boom from the 1986 “Doi Moi” economic renovation that allowed private business. The Communist Party government has pledged to restructure banks, curb corruption and reorganize the public sector as the country loses out to faster-growing rivals such as Indonesia in recent years.	Sau khi khu vực Đông Nam Á trở thành điểm đến của giới đầu tư nước ngoài, Việt Nam đã nhanh chóng nới lỏng hơn qua chính sách “Đổi mới” từ đầu năm 1986, cho phép đổi mới kinh tế và doanh nghiệp tư nhân. Chính phủ do Đảng Cộng sản Việt Nam điều hành đã cam kết cơ cấu lại ngành ngân hàng, hạn chế tham nhũng và tổ chức lại lĩnh vực công khi tăng trưởng đang trên đà sụt giảm, bị các đối thủ như Indonesia bỏ lại phía sau trong những năm gần đây.
`Low' Growth Vietnam must accept “low” economic growth while it restructures its economy and should aim for annual expansion of at least 5 percent, according to President Truong Tan Sang. The economy expanded 5.03 percent in 2012, the slowest pace in 13 years, as a slump in bank lending damped domestic demand, adding pressure on the government to revamp the financial system and attract more foreign investment.	Tăng trưởng 'thấp' Việt Nam phải chấp nhận tăng trưởng kinh tế “thấp” trong lúc tái cấu trúc lại nền kinh tế và nhắm mục tiêu tăng trưởng hàng năm ít nhất là 5%, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang nói . Kinh tế tại Việt Nam chỉ tăng trưởng 5,03% trong năm 2012, mức thấp nhất trong 13 năm qua do vốn vây từ ngành ngân hàng cũng như nhu cầu nội địa suy giảm, gây thêm áp lực lên chính phủ đối với việc cải cách lại hệ thống tài chính để thu hút đầu tư nước ngoài nhiều hơn.
A draft of the revised constitution removes language stipulating that the state sector will “assume the leading role” in the national economy.	Bản dự thảo hiến pháp sửa đổi đã loại bỏ ngôn ngữ quy định rằng khu vực nhà nước sẽ “đảm nhận vai trò chủ đạo” trong nền kinh tế quốc gia.
“It shows a huge advance and change in thinking,” said economist Le Dang Doanh, who has advised Prime Minister Nguyen Tan Dung. “If it's approved, there'll be no ground for state enterprises to continue being overly pumped with state money and receiving special treatment.”	“Việc này cho thấy một bước tiến rất lớn và sự thay đổi trong tư duy”, kinh tế gia Lê Đăng Doanh, cố vấn cho Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, cho biết. “Nếu bản dự thảo này được phê duyệt thì các doanh nghiệp nhà nước sẽ không còn cơ sở nào để tiếp tục nhận tiền cũng như sự quan tâm đặc biệt từ phía chính phủ”.
The draft also indirectly acknowledges the role of the private sector.	Bản dự thảo cũng gián tiếp thừa nhận vai trò của khu vực kinh tế tư nhân.
Equal Treatment “Vietnam's economy is a socialist-oriented market economy with many forms of ownership and economic sectors,” according to the draft. “All economic sectors are important components of the national economy, and together, will be developed in the long term,” operating equally and competitively under the law, according to the draft, which was posted on the government website for public feedback this month.	Đối xử công bằng “Nền kinh tế Việt Nam là một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu và thành phần kinh tế”, bản dự thảo viết. “Tất cả các thành phần kinh tế đều là những thành phần quan trọng của nền kinh tế quốc gia, và tất cả sẽ được phát triển trong thời gian dài hạn”. Theo bản dự thảo thì tất cả những thành phần này sẽ hoạt động bình đẳng và cạnh tranh theo quy định của pháp luật. Thông tin về sự thay đổi này đã được đăng trên trang web của chính phủ để lấy thêm ý kiến từ công chúng trong tháng này.
The revised constitution will include an emphasis on human rights and citizens' rights, Phuc said, according to the transcript released on the government's website yesterday. Changes to the constitution will provide the “political premise for economic development,” Lien said.	Bản hiến pháp sửa đổi sẽ nhấn mạnh về quyền con người và quyền công dân, ông Phúc cho biết kèm các thông tin được đưa ra trên trang web của chính phủ ngày 23 tháng Một vừa qua. Thay đổi hiến pháp lần này sẽ là “tiền đề chính trị để phát triển kinh tế”, ông Liên nói.
The draft amendments will be submitted to the National Assembly for approval following public consultation. The assembly will complete the revised constitution draft by March 31 and it will be discussed at the next legislative meeting in May. A final version will be reviewed and approved at the end of the year, Nguyen Si Dung, the National Assembly's deputy chief administrator, said by phone today.	Bản dự thảo sửa đổi sẽ được trình lên Quốc hội để phê duyệt sau khi tham khảo ý kiến ​​công chúng. Quốc hội sẽ hoàn chỉnh bản dự thảo hiến pháp sửa đổi vào ngày 31 tháng Ba và sẽ tiếp tục được thảo luận tại cuộc họp tiếp theo vào tháng Năm. Phiên bản cuối cùng sẽ được xem xét và phê duyệt vào cuối năm nay, ông Nguyễn Sĩ Dũng, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho biết qua điện thoại ngày 24 tháng Một, 2013.
	Translated by Thanh Ngân
To contact Bloomberg News staff for this story: Nick Heath in Hanoi at nheath2@bloomberg.net ; Nguyen Dieu Tu Uyen in Hanoi at uyen1@bloomberg.net To contact the editor responsible for this story: Stephanie Phang at sphang@bloomberg.net	Liên hệ với nhân viên của Bloomberg News về  này: Nick Heath tại Hà Nội tại nheath2@bloomberg.net; Nguyễn Diệu Tú Uyên tại Hà Nội uyen1@bloomberg.net Liên hệ với biên tập viên chịu trách nhiệm về bài viết này: Stephanie Phang qua email sphang@bloomberg.net
http://www.bloomberg.com/news/2013-01-24/vietnam-seeks-constitutional-revision-to-support-economic-change.html

In Vietnam, Anti-China Protests Get Creative Người Việt dùng nhiều hình thức để bày tỏ sự chống đối Trung Quốc

At the Hanoi market, many consumers are more interested in quality than politics, Vietnam. (M. Brown/VOA)	Tại thị trường Hà Nội, nhiều người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến chất lượng hơn so với chính trị, Việt Nam.(M. Brown / VOA)
In Vietnam, Anti-China Protests Get Creative	Người Việt dùng nhiều hình thức để bày tỏ sự chống đối Trung Quốc
Marianne Brown January 25, 2013	Marianne Brown 25.01.2013
HANOI - In the face of growing constraints on freedom of speech by Vietnamese authorities, protesters who oppose Chinese policies and trade practices are finding inventive ways to express themselves.	HÀ NỘI — Trong lúc đối mặt với sự hạn chế ngày càng tăng của nhà cầm quyền Việt Nam đối với tự do ngôn luận, những người biểu tình chống Trung Quốc đang tìm kiếm nhiều phương thức khác nhau để bày tỏ quan điểm của mình.
With stories of carcinogenic bras and toxic apples from China prevalent in the Vietnamese media, many people try to avoid buying Chinese goods. However, a few have taken it one step further and are using consumer choice as a way to express their political views.	Trong lúc các tin tức về áo ngực gây ung thư và táo độc của Trung Quốc tràn ngập trên các cơ quan truyền thông ở Việt Nam, nhiều người đã tránh không mua các mặt hàng do Trung Quốc sản xuất. Tuy nhiên, một số người đã nâng việc này lên một mức cao hơn và đang dùng sự lựa chọn của người tiêu thụ như một cách để bày tỏ quan điểm chính trị.
Paulo Nguyen Thanh manages the website No China Shop , which allows reputable local producers to sell strictly made-in-Vietnam products ranging from handbags to organic vegetables. He says he has two kinds of customers, those who are concerned about the ill effects of substandard goods and those who want to express their patriotism.	Ông Paulo Nguyễn Thành quản lý trang mạng 'No China Shop' để các nhà sản xuất có uy tín ở địa phương rao bán nhiều loại sản phẩm làm trong nước, từ bóp xách tay cho tới rau trái hữu cơ. Ông Thành cho biết ông có hai loại khách hàng: những người quan tâm tới ảnh hưởng của các mặt hàng kém chất lượng và những người muốn bày tỏ lòng yêu nước.
The site is one-of-a-kind in Vietnam, Thanh says, but is already proving popular. In two days he says the website sells around 4,000 items.	Ông Thành nói rằng trang mạng độc đáo này được nhiều người ưa chuộng và chỉ trong hai ngày trang này đã bán được khoảng 4.000 sản phẩm.
Thanh says Chinese products account for 95 percent of goods on the Vietnamese market. He says many people would rather buy products that are not made in China but they cannot find an alternative.	Ông Thành cho biết: "Hiện tại hàng Trung Quốc chiếm hết 90..95% thị trường ở Việt Nam, mà trong đó lẫn lộn rất nhiều hàng độc hại, và ảnh hưởng đến sức khỏe của rất nhiều người thì xu hướng càng ngày người ta càng tẩy chay hàng Trung Quốc, nhưng mà cuối cùng người ta không có một giải pháp thay thế hàng Trung Quốc vì đi đâu mua cũng đụng hàng Trung Quốc"
One of his latest offerings is a special kind of envelope, known as "bao li xi", which is filled with money and given as a gift during the Lunar New Year festival. Along with the traditional new year message, the design includes a map of Vietnam and the words: “Hoang Sa, Truong Sa, Vietnam,” - the Paracel and Spratly islands belong to Vietnam. China claims the islands and much of the surrounding sea.	Một trong những mặt hàng mới nhất được bán trên trang mạng của ông Thanh là phong bao lì xì, dùng đựng tiền mừng tuổi như là quả tặng trong dịp tết. Bên cạnh những lời chúc truyền thống, phong bao này còn in bản đồ Việt Nam với hàng chữ 'Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam'. Trung Quốc tuyên bố chủ quyền các đảo này và phần lớn vùng biển phụ cận.
Thanh was among a group of people who took part in anti-China protests in June.	Ông Thành là một trong những người đã tham gia các cuộc biểu tình chống Trung Quốc hồi tháng 6.
He says while shopping in supermarkets he noticed that nearly all of Tet envelopes were imported from China with Chinese lettering. He says Tet is a Vietnamese holiday so the design should be in Vietnamese.	Ông nói rằng trong khi mua sắm tại các siêu thị, ông nhận thấy rằng gần như tất cả các phong bì lì xì Tết được nhập khẩu từ Trung Quốc với chữ Trung Quốc. Ông nói rằng Tết là một ngày lễ Việt Nam cho nên thiết kế nên bằng tiếng Việt.
Jonathan London, Vietnam expert and assistant professor at City University Hong Kong, says complaints about Chinese sabotage of Vietnam's economy are literally thousands of years old. However, part of the recent boycott movement has been inspired by aggressive Chinese foreign policy.	Ông Jonathan London, một chuyên gia về Việt Nam của Đại học Thành phố Hồng Kông, cho biết sự than phiền về việc Trung Quốc phá hoại kinh tế Việt Nam đã có từ cả nghìn năm rồi, nhưng phong trào tẩy chay hàng Trung Quốc hồi gần đây một phần là phát xuất từ chính sách ngoại giao hung hãn của Bắc Kinh.
In recent months authorities detained protesters at an anti-China rally, jailed 13 Catholic activists and arrested high profile activist lawyer Le Quoc Quan, moves interpreted by some as part of an increasing crackdown on freedom of speech.	Trong vài tháng qua, nhà cầm quyền Việt Nam đã bắt giữ những người biểu tình tại một cuộc mít tinh chống Trung Quốc, bỏ tù 13 nhà hoạt động Thiên chúa giáo và bắt giam luật sư Lê Quốc Quân – một nhà tranh đấu nhân quyền nổi tiếng. Những hành động vừa kể được một số người xem là nằm trong chiến dịch đàn áp tự do ngôn luận.
London says in this restrictive atmosphere, consumption is one way for Vietnamese people to express their views.	Giáo sư London nói rằng trong hoàn cảnh bị nhiều hạn chế như vậy, tiêu thụ là một cách để người dân Việt Nam bày tỏ quan điểm của mình.
"Essentially the state cannot manage people's consumption as tightly as they can manage people's open expression of ideas...the Vietnamese populace has been pushed to a point where the consumer-based movement is one of the only options that's available to them," London said.	"Trên cơ bản thì nhà nước không thể quản lý sự tiêu thụ của dân chúng một cách chặt chẽ như họ có thể quản lý sự công khai bày tỏ ý kiến của dân chúng. Người dân Việt Nam đã bị dồn tới một chỗ mà phong trào dựa trên tiêu thụ là một trong những lựa chọn hiếm hoi mà họ có được."
Most consumers are more concerned about quality than foreign policy.	Hầu hết những người tiêu thụ quan tâm nhiều hơn về vấn đề chất lượng so với vấn đề chính sách đối ngoại.
At a busy open market in Hanoi, 32-year-old stallholder Ngoc says many Vietnamese people do not like buying Chinese goods, particularly poultry, fruit and vegetables, but she adds she and her friends do not have an opinion on political issues.	Tại một ngôi chợ lộ thiên đông người ở Hà Nội, một người bán hàng tên Ngọc nói rằng nhiều người Việt Nam không thích mua hàng Trung Quốc, đặc biệt là gà vịt, trái cây và các loại rau. Nhưng người phụ nữ này nói thêm rằng bà và bạn bè của bà không có ý kiến về các vấn đề chính trị.
She says in the past Vietnamese people would buy Chinese goods but they know better now. Many are concerned about dangerous chemicals used to preserve fresh goods.	"Người Việt Nam bây giờ cũng sợ hàng Trung Quốc, nghĩa là trước đây là không biết thì mới ăn nhiều, bây giờ người ta biết rồi người ta không ăn nữa sợ không tốt cho sức khỏe mà vì ăn những cái đây là .. trực tiếp người ta có chất bảo quản nhiều nên người dân sợ."
China is Vietnam's biggest trading partner, with bilateral trade reaching $41 billion in 2012, up from nearly $36 billion a year earlier. The country's reliance on China economically puts it in a difficult position politically.	Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, với lượng mậu dịch song phương lên tới 41 tỉ đô la trong năm 2012, tăng đáng kể từ mức gần 36 tỉ của năm trước đó. Sự phụ thuộc của kinh tế Việt Nam đối với Trung Quốc khiến cho nước này ở vào một vị thế khó khăn về mặt chính trị.
A consumer backlash in China over Japanese products following another territorial dispute cost Japanese firms substantial profits. However, London says it is not likely a boycott of Chinese products in Vietnam would have a big impact.	Một phong trào tẩy chay hàng hóa Nhật ở Trung Quốc sau khi quan hệ Trung-Nhật bị căng thẳng vì một vụ tranh chấp chủ quyền đã gây ra những thiệt hại đáng kể cho lợi nhuận của các công ty Nhật Bản.
"If this boycott were to gain momentum and gain wide notice in China then I think it could be significant but my sense is that at present it is mainly an expression of dissent," London noted. "And outrage at China's foreign policy within Vietnam."	Tuy nhiên, giáo sư London nói rằng có phần chắc là một phong trào tẩy chay hàng Trung Quốc ở Việt Nam sẽ không có ảnh hưởng lớn. "Nếu cuộc tẩy chay này có được đà tiến và được chú ý một cách rộng rãi ở Trung Quốc thì tôi nghĩ rằng nó có thể có ảnh hưởng lớn, nhưng tôi cảm thấy là vào lúc này nó chỉ là một sự bày tỏ ý kiến bất đồng và sự bất mãn đối với chính sách về Trung Quốc bên trong Việt Nam."
London says the existential conditions of Vietnam that have always existed and will always exist is the need to cope with China. Despite pressure from authorities, many people are likely to continue to find inventive ways of expressing their views.	Giáo sư London cho rằng từ xưa cho tới nay và trong tương lai, sự thích ứng với Trung Quốc lúc nào cũng là điều kiện sống còn của Việt Nam. Bất chấp các áp lực từ nhà cầm quyền, nhiều người ở Việt Nam có phần chắc sẽ tiếp tục tìm kiếm những phương thức có tính chất sáng tạo để bày tỏ quan điểm của mình.
http://www.voanews.com/content/in-vietnam-protest-against-china-get-creative/1590665.html